5 Hiện Tượng Tâm Linh Khoa Học Chưa Giải Thích Được

Có những khoảnh khắc khiến chúng ta chợt lặng đi. Một cảm giác quen thuộc ập đến ở nơi chưa từng đặt chân tới. Một người thân bị bệnh nặng bỗng tỉnh táo lạ thường trước lúc ra đi. Hay đơn giản là cảm giác có ai đó đứng ngay phía sau mình dù căn phòng trống không. Chúng tôi từng nghe nhiều câu chuyện như vậy từ người thân và bạn bè, và lần nào cũng thấy trong lòng dâng lên một nỗi tò mò khó gọi tên. Vậy khoa học đã nói gì về những hiện tượng này? Bài viết dưới đây tổng hợp năm hiện tượng mà giới nghiên cứu vẫn chưa có lời giải trọn vẹn, và chúng tôi cố gắng trình bày thật trung thực, không thổi phồng cũng không phủ nhận.

Trải Nghiệm Cận Tử, Khi Ranh Giới Sống Chết Trở Nên Mờ Đi

Nhiều người từng đi qua cửa tử kể lại cảm giác bình yên, đường hầm sáng, hoặc gặp lại người thân đã mất. Giới khoa học gọi đó là trải nghiệm cận tử. Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là hoạt động bất thường của não khi cơ thể chịu áp lực cực lớn, và đã đề xuất các mô hình thần kinh để giải thích.

Nhưng chưa phải ai cũng bị thuyết phục. Hai nhà nghiên cứu Bruce Greyson và Marieta Pehlivanova của Đại học Virginia cho rằng thần kinh học vẫn chưa thể giải thích được trải nghiệm cận tử. Theo họ, ảo giác do não tạo ra thường chỉ liên quan một giác quan, chẳng hạn chỉ nghe hoặc chỉ nhìn. Trong khi đó, những người từng trải qua cận tử thường kể lại rất rõ ràng và nhiều giác quan, và ký ức ấy theo họ suốt nhiều thập kỷ. Cần lưu ý rằng nhóm của hai ông chuyên nghiên cứu các hiện tượng thách thức cách hiểu thông thường về ý thức, nên đây là một góc nhìn trong cuộc tranh luận, chưa phải kết luận chung của toàn giới khoa học.

(Xem thêm: Núi Lửa Trên Sao Hỏa Vẫn Còn Hoạt Động - Cơ Hội Cho Sự Sống?)

Cảm Giác "Thoát Xác": Ảo Giác Của Não Bộ Hay Hiện Tượng Có Thật?

Một số người kể rằng họ thấy mình lơ lửng, nhìn xuống thân xác từ phía trên. Một đề xuất cho rằng hiện tượng "thoát xác" này liên quan đến sự kích hoạt vùng não gọi là hợp điểm thái dương đỉnh. Nhưng theo Greyson và Pehlivanova, khi vùng này được kích thích, người tham gia chỉ có cảm giác tách rời cơ thể, còn thị giác vẫn bình thường. Họ không thấy hình dáng của chính mình, cũng không cảm thấy mình di chuyển độc lập như những người kể về trải nghiệm ngoài cơ thể trong cận tử.

Nói cách khác, thí nghiệm trong phòng lab mới tái tạo được một phần của cảm giác này. Phần còn lại vẫn đang chờ lời giải.

Tỉnh Táo Bất Ngờ Trước Lúc Ra Đi

Hiện tượng này khiến chúng tôi xúc động nhất. Một người mắc bệnh sa sút trí tuệ nặng, nhiều năm không nhận ra người thân, bỗng nhiên tỉnh táo, nói chuyện bình thường, rồi mất ngay sau đó. Các nhà khoa học gọi đó là tỉnh táo nghịch lý, hay trước đây gọi là tỉnh táo cuối đời.

Theo thông cáo về công trình của một nhóm chuyên gia do Viện Lão hóa Quốc gia Hoa Kỳ triệu tập, hiện tượng này được ghi nhận từ thời cổ đại nhưng rất ít được nghiên cứu bài bản. Các trường hợp được ghi lại kéo dài từ vài giây đến nhiều nhất vài ngày ở một số ít người. Giáo sư George Mashour, người dẫn đầu nhóm, nhận định rằng nếu não vẫn có thể tạm thời đạt một cấu hình hoạt động bình thường ngay cả khi sa sút trí tuệ nặng, thì bệnh có thể còn một thành phần đảo ngược được. Ông cũng nói rằng chưa biết cơ chế ở đây có giống trải nghiệm cận tử hay không.

Déjà Vu, Cảm Giác Đã Từng Sống Qua Khoảnh Khắc Này

Bạn bước vào một nơi lạ và bỗng thấy mọi thứ như đã từng diễn ra. Đó là déjà vu, tiếng Pháp nghĩa là đã từng thấy. Theo các nghiên cứu được tổng hợp, khoảng 60 đến 80 phần trăm người từng trải qua cảm giác này ít nhất một lần.

Nghe thì quen thuộc, nhưng nguyên nhân thì chưa rõ. Giới nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều giả thuyết, từ trục trặc trong xử lý trí nhớ, bố cục cảnh vật giống một nơi đã quên, cho đến việc não tự kiểm tra lại chính nó. Một khó khăn lớn là déjà vu không thể gây ra theo ý muốn, vì vậy rất khó nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Những người bị động kinh thùy thái dương thường gặp déjà vu nhiều hơn, và đây là một manh mối quan trọng.

Cảm Giác Có Ai Đó Đang Đứng Bên Cạnh

Nhà leo núi Reinhold Messner từng kể về lần xuống đỉnh Nanga Parbat năm 1970. Khi kiệt sức và thiếu oxy, ông bỗng cảm thấy có người thứ ba cùng đi với hai anh em, chỉ lệch ra phía bên phải, ngay ngoài tầm nhìn. Những câu chuyện như thế xuất hiện ở người leo núi, người đi biển, người góa bụa, và cả bệnh nhân thần kinh.

Năm 2014, nhóm của giáo sư Olaf Blanke tại Trường Bách khoa Liên bang Lausanne, Thụy Sĩ, đã tái tạo được cảm giác này trong phòng thí nghiệm bằng một hệ thống robot, và có người tham gia thấy đến bốn bóng ma không hề tồn tại. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Current Biology cho thấy cảm giác này có thể phát sinh khi não nhận nhầm nguồn gốc tín hiệu vận động và xúc giác của chính cơ thể mình. Đây là một cơ chế được đề xuất rất thuyết phục, nhưng nó chưa giải thích hết mọi trường hợp con người từng kể lại.

Vì Sao Những Hiện Tượng Này Khiến Chúng Ta Quan Tâm Đến Vậy?

Theo chúng tôi, lý do nằm ở chỗ cả năm hiện tượng đều chạm vào những câu hỏi lớn nhất của con người. Ý thức là gì, trí nhớ vận hành ra sao, và điều gì xảy ra ở ranh giới của sự sống. Khoa học không xác nhận rằng đây là bằng chứng của thế giới siêu nhiên. Nhưng khoa học cũng chưa trả lời xong, và sự thành thật ấy theo chúng tôi đáng quý hơn mọi lời khẳng định vội vàng.

Kết Luận

Năm hiện tượng gồm trải nghiệm cận tử, trải nghiệm thoát xác, tỉnh táo trước lúc ra đi, déjà vu và cảm giác có người bên cạnh đều đã được nghiên cứu nghiêm túc, và với một số hiện tượng, các nhà khoa học đã tìm được những mảnh ghép quan trọng. Nhưng chưa hiện tượng nào có lời giải đầy đủ mà giới nghiên cứu đồng thuận. Với chúng tôi, mỗi câu chuyện mà người thân kể lại đều đáng được lắng nghe bằng sự tôn trọng. Còn các bạn, bạn đã từng trải qua hiện tượng nào trong số này chưa?

Nguồn tham khảo:

UVA Health, bài New Model Fails to Explain Near-Death Experiences, Scientists Say

EurekAlert, thông cáo báo chí về hiện tượng tỉnh táo nghịch lý ở bệnh nhân sa sút trí tuệ