Kính Viễn Vọng Euclid Bất Ngờ Phát Hiện Sao Chổi Mới Cách Trái Đất 1,3 tỷ km

Kính viễn vọng không gian Euclid của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) vừa ghi nhận một sao chổi chưa từng được biết đến, đang ở cách Trái Đất khoảng 1,3 tỷ km. Đây là sao chổi mới đầu tiên do Euclid phát hiện. Trước đó, thiết bị này từng chụp được một số sao chổi, nhưng tất cả đều đã có tên trong danh mục. ESA công bố kết quả ngày 19 tháng 10 năm 2026.

Phát Hiện Ngoài Dự Kiến Của Một Kính Viễn Vọng Săn Thiên Hà

Euclid được chế tạo để nghiên cứu vật chất tối và năng lượng tối thông qua việc khảo sát hàng loạt thiên hà xa xôi. Sao chổi này lọt vào ống kính trong các bức ảnh chụp từ ngày 16 đến 24 tháng 9 năm 2026. Việc nhận diện các vật thể chuyển động vốn là yêu cầu bắt buộc của sứ mệnh chính, bởi vệt sáng của sao chổi hay tiểu hành tinh có thể làm sai lệch phép đo các thiên hà ở xa.

Một nhà nghiên cứu trong nhóm đã dự đoán vị trí của vật thể và lần theo nó qua tổng cộng năm bộ ảnh. Khi xem kỹ hơn, nhóm thấy quanh vật thể có một đám mờ, dấu hiệu của một thiên thể đang hoạt động và nhả bụi cùng khí ra không gian, giống như một sao chổi thật sự.

(Xem thêm: Voyager 1 Bay Xa Bao Nhiêu? Đã Rời Hệ Mặt Trời Chưa?)

Từ Vệt Sáng Mờ Đến Tên Gọi Chính Thức

Cảnh báo của nhóm Euclid đã thu hút các nhà thiên văn dùng kính viễn vọng mặt đất tham gia quan sát bổ sung. Ngày 8 tháng 10, Trung tâm Tiểu hành tinh (Minor Planet Center) xác nhận đây là một sao chổi và đặt tên là C/2026 S1 (Euclid), theo thông lệ gắn tên thiết bị phát hiện vào tên gọi. Theo ESA, tốc độ từ lúc nhận diện đến lúc xác nhận cho thấy Euclid có thể bắt được sao chổi mới khi chúng còn ở xa Mặt Trời.

Vì Sao Sao Chổi Này Lọt Vào Tầm Ngắm Của Euclid?

Việc tìm sao chổi mới bằng Euclid vốn khó. Kính viễn vọng cố tình tránh vùng trời dọc mặt phẳng hệ Mặt Trời, nơi tập trung nhiều tiểu hành tinh và sao chổi, vì bụi ở đây gây lóa và cản trở việc chụp ảnh vũ trụ sâu. Ngoài ra, Euclid theo chiến lược quét rồi dừng chụp, nên thường chỉ ghé mỗi mảng trời một lần và không thể quay lại kiểm tra theo yêu cầu.

Sao chổi C/2026 S1 lọt vào tầm ngắm vì quỹ đạo của nó nghiêng mạnh so với mặt phẳng các hành tinh, khiến nó đi vòng qua phía trên hệ Mặt Trời. Nó được ghi nhận trong vùng Deep Field North, một trong các khu vực khảo sát sâu của Euclid.

Vị Trí Và Đặc Điểm Của C/2026 S1

Khoảng cách 1,3 tỷ km tương đương chặng đường từ Mặt Trời đến điểm nằm giữa quỹ đạo sao Mộc và sao Thổ. Ánh sáng phải mất khoảng 72 phút mới đi hết quãng đường này để tới Trái Đất. Đây là sao chổi chu kỳ dài, hoàn thành một vòng quỹ đạo trong vài nghìn năm. Chu kỳ chính xác sẽ được tinh chỉnh khi có thêm dữ liệu quan sát.

Sao chổi là tàn tích băng giá và bụi từ thời kỳ hình thành hệ Mặt Trời cách đây khoảng 4,6 tỷ năm. Khi băng ấm lên và thoát khí, chúng kéo theo bụi tạo thành lớp vỏ mờ gọi là coma, chính là đám mờ mà nhóm Euclid nhìn thấy.

Phép Thử Cho Sứ Mệnh Comet Interceptor

ESA đang chuẩn bị sứ mệnh Comet Interceptor, gồm ba tàu vũ trụ sẽ chờ sẵn tại điểm Lagrange L2 rồi lao tới một sao chổi phù hợp khi mục tiêu xuất hiện. Theo báo chí châu Âu, sứ mệnh này dự kiến phóng vào khoảng năm 2028 đến 2029.

Bà Valeria Pettorino, nhà khoa học dự án Euclid, cho biết C/2026 S1 không phải ứng viên thích hợp cho Comet Interceptor. Tuy vậy, quá trình phát hiện và báo động là một trường hợp thử nghiệm thực tế về cách hai nhóm sứ mệnh sẽ phối hợp trong tương lai. ESA không nêu rõ lý do sao chổi này không phù hợp.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Sao Chổi C/2026 S1 (Euclid) Cách Trái Đất Bao Xa?

Khoảng 1,3 tỷ km, tương đương khoảng cách từ Mặt Trời đến điểm nằm giữa quỹ đạo sao Mộc và sao Thổ.

Sao Chổi Này Có Nguy Hiểm Cho Trái Đất Không?

Các nguồn tin đã dẫn không đề cập bất kỳ nguy cơ nào. Sao chổi đang ở rất xa, ngoài phạm vi các hành tinh trong của hệ Mặt Trời, và quỹ đạo của nó vẫn đang được tinh chỉnh.

Ai Đã Xác Nhận Và Đặt Tên Cho Sao Chổi?

Trung tâm Tiểu hành tinh xác nhận ngày 8 tháng 10 năm 2026 và đặt tên C/2026 S1 (Euclid), dựa trên quan sát bổ sung của các nhà thiên văn dùng kính viễn vọng mặt đất.

Vì Sao Có Thể Gọi Đây Là Phát Hiện Bất Ngờ?

Euclid không được thiết kế để săn sao chổi và còn chủ động tránh vùng trời dọc mặt phẳng hệ Mặt Trời. Sao chổi này lọt vào ảnh do quỹ đạo của nó nghiêng cao so với mặt phẳng đó.

Sao Chổi Này Có Được Dùng Cho Sứ Mệnh Comet Interceptor Không?

Không. ESA cho biết nó không phải ứng viên phù hợp, nhưng cuộc phát hiện đã trở thành phép thử cho việc phối hợp giữa hai nhóm sứ mệnh.

Kết Luận

Chiến lợi phẩm bất ngờ của Euclid cho thấy một kính viễn vọng chuyên săn thiên hà vẫn có thể góp thêm dữ liệu cho nghiên cứu hệ Mặt Trời. Dù C/2026 S1 không thành mục tiêu của Comet Interceptor, thành công trong việc phát hiện sớm và báo động nhanh là bước đệm hữu ích cho các sứ mệnh tương lai. Chu kỳ quỹ đạo của sao chổi sẽ được xác định rõ hơn khi các quan sát tiếp tục được thực hiện.