NASA Tìm Cách Cứu Kính Viễn Vọng Hubble Khỏi Nguy Cơ Rơi Xuống Trái Đất
Bài viết phát hành:
Có những hình ảnh mà gần như ai cũng từng nhìn thấy, dù không nhớ tên: Cột Sáng Tạo trong Tinh vân Đại Bàng, những thiên hà xa lơ xa lắc nằm rải rác trên nền đen thẳm. Phần lớn chúng đến từ một chiếc kính viễn vọng phóng lên từ tháng 4/1990, hợp tác giữa NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), và đến nay vẫn làm việc tốt. Nhưng chậm rãi, từng ngày một, Hubble đang thấp dần. Chúng tôi tìm hiểu kế hoạch mới nhất của NASA để níu giữ nó lại.
Vì Sao Hubble Đang Mất Độ Cao?
Giống mọi vật thể ở quỹ đạo thấp quanh Trái Đất, Hubble bị lực cản của khí quyển kéo xuống dần dần. Kính không có hệ thống đẩy riêng để tự giữ quỹ đạo. Theo phân tích của NASA, nhiều khả năng nó sẽ rơi trở lại khí quyển trong khoảng 2033 đến 2034, nên cơ quan này cho rằng mọi nhiệm vụ can thiệp cần diễn ra trước năm 2032.
(Xem thêm: Phát hiện Loài Khủng Long Iguanodontian Mới Ở Miền Nam Nước Anh)
Ba Hướng Đi NASA Đặt Lên Bàn
Ngày 29/10/2026, NASA phát hành yêu cầu cung cấp thông tin (RFI) gửi các công ty thương mại. Hướng thứ nhất là nâng Hubble lên độ cao lớn hơn để kéo dài tuổi thọ khoa học của kính. Theo nội dung RFI do nhiều hãng tin dẫn lại, mục tiêu là ít nhất 600 km. Hướng thứ hai là bảo dưỡng để cải thiện khả năng của kính. Hướng thứ ba là đưa Hubble vào khí quyển có kiểm soát, hoặc xử lý quỹ đạo an toàn khi sứ mệnh kết thúc. Hạn nhận phản hồi là 3 giờ chiều theo giờ miền Đông Hoa Kỳ ngày 30/11/2026.
Một Biểu Tượng Đã Đổi Cách Nhân Loại Nhìn Vũ Trụ
Hubble góp phần chứng minh vũ trụ đang giãn nở nhanh dần, phát hiện đã mang về giải Nobel. Người đứng đầu NASA hiện nay, ông Jared Isaacman, nói rằng Hubble vẫn còn nhiều khoa học phía trước và cơ quan nên xem xét mọi cơ hội hợp lý để giữ nó làm việc càng lâu càng tốt. Theo ông, nếu có cách sáng tạo và tiết kiệm để kéo dài đời một tài sản đã nằm sẵn trên quỹ đạo, NASA có nghĩa vụ với người đóng thuế và giới khoa học phải thử.
Câu Chuyện Năm 2022 Quay Trở Lại
Đây không phải lần đầu ý tưởng này được nhắc tới. Năm 2022, khi còn là một doanh nhân tư nhân, ông Isaacman đề xuất dùng thiết bị của SpaceX cho một nhiệm vụ phục vụ Hubble. NASA từ chối, viện lý do rủi ro cho đài quan sát đang khỏe mạnh. Tháng 12/2025 ông trở thành quản trị viên NASA. Trong một bài đăng ngày 30/10, ông nhận xét đó là chuyện đã qua và Hubble xứng đáng với nỗ lực này.
Lần gần nhất các phi hành gia chạm tay vào Hubble là năm 2009, khi kết thúc chuyến thứ năm trong chuỗi bảo dưỡng bằng tàu con thoi. Hiện nay tàu con thoi không còn, nên NASA phải trông cậy vào khu vực tư nhân.
Bài Học Từ Kính Viễn Vọng Swift
Một ví dụ gần đây cho thấy việc này khó đến mức nào. Đầu năm 2026, NASA hợp tác với Katalyst Space Technologies cho nhiệm vụ trị giá 30 triệu USD nhằm nâng quỹ đạo kính Neil Gehrels Swift Observatory, cũng đang rơi vì lực cản khí quyển. Tàu LINK của Katalyst phóng thành công vào mùa hè, nhưng sự cố điều khiển khiến nó không thể gặp được Swift. Kính được dự báo trở lại khí quyển ngày 4/11 sau 22 năm hoạt động, vượt xa tuổi thiết kế hai năm.
Câu Hỏi Thường Gặp
Phát Hành RFI Có Nghĩa NASA Đã Quyết Định Cứu Hubble Chưa?
Chưa. RFI chỉ là bước thu thập ý tưởng, chi phí và năng lực của các công ty, chưa phải hợp đồng. Theo các báo cáo, NASA không cam kết mua nhiệm vụ nào và hiện chưa có khoản ngân sách riêng cho một chuyến cứu hộ. Quyết định tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc các phản hồi có khả thi và có giá chấp nhận được hay không.
Hubble Hiện Còn Hữu Ích Với Giới Thiên Văn Không?
Rất hữu ích. Theo số liệu NASA mà Space.com dẫn lại, các quan sát của Hubble đã dẫn tới ít nhất 23.000 bài báo khoa học. Mỗi năm giới thiên văn vẫn xin thời gian quan sát nhiều gấp khoảng bảy lần so với thời gian kính có thể cung cấp.
Nhà Thầu Sẽ Phải Làm Những Gì?
Theo các bản tóm tắt RFI, công ty tham gia phải tự lo tên lửa phóng, tàu phục vụ, vận hành sứ mệnh và phi hành đoàn nếu có. Yêu cầu bắt buộc là việc nâng quỹ đạo hay bảo dưỡng không được làm hỏng kính.
Sau Hubble Sẽ Là Gì?
Bà Nicky Fox, phó quản trị viên phụ trách Ban Sứ mệnh Khoa học của NASA, cho biết NASA đang phát triển sứ mệnh hàng đầu kế tục Hubble. Theo bà, nâng Hubble lên quỹ đạo cao hơn sẽ giúp có thêm thời gian trong lúc sứ mệnh mới được hoàn thiện.
Kết Luận
Chúng tôi thấy kế hoạch này vừa là chuyện tình cảm, vừa là một phép thử. Tình cảm, vì ít thiết bị khoa học nào được công chúng yêu mến như Hubble. Phép thử, vì chưa công ty tư nhân nào từng bắt giữ và nâng quỹ đạo một đài quan sát hàng đầu của NASA, và nỗ lực với Swift mới cho thấy việc ấy khó đến đâu. Câu trả lời đầu tiên sẽ đến sau ngày 30/11, khi NASA đọc xem ai thật sự dám nhận việc này. Còn bây giờ, Hubble vẫn đang nhìn lên bầu trời, đều đặn như chưa từng biết mình đang rơi.
Nguồn tham khảo:
NASA Explores Potential Commercial Servicing for Hubble Telescope, NASA Science
