Bí Ẩn MH370: Chuyến Bay Mất Tích Đang Nằm Ở Đâu Dưới Đáy Nam Ấn Độ Dương?

Ngày 8 tháng 3 năm 2014, chuyến bay Malaysia Airlines MH370 cất cánh từ Kuala Lumpur hướng đến Bắc Kinh rồi biến mất khỏi màn hình rada. Hơn mười hai năm trôi qua, những chiến dịch tìm kiếm tốn kém nhất lịch sử hàng không vẫn chưa xác định được chiếc Boeing 777 đang nằm ở đâu dưới đáy Nam Ấn Độ Dương.

Chúng tôi viết bài này với tâm trạng của những người theo dõi vụ việc từ những ngày đầu. Mỗi lần có thêm một manh mối, hy vọng lại lóe lên, và mỗi lần kết quả trở về trống rỗng, nỗi hụt hẫng của gia đình 239 người trên chuyến bay lại hiện rõ hơn.

Bí Ẩn MH370 Là Gì?

Bí ẩn MH370 là tên gọi chung cho vụ mất tích của chiếc Boeing 777-200ER mang số đăng ký 9M-MRO thuộc hãng Malaysia Airlines. Rạng sáng ngày 8 tháng 3 năm 2014, máy bay chở 239 người, gồm 227 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn, biến mất khỏi màn hình rada điều hành bay dân dụng chỉ sau chưa đầy một giờ cất cánh.

Chúng tôi cho rằng ba chi tiết sau đây là những điểm khó giải thích nhất của vụ việc:

• Hệ thống liên lạc bị ngắt đột ngột: Thiết bị định vị transponder và hệ thống báo cáo dữ liệu kỹ thuật ACARS ngừng hoạt động gần ranh giới không lưu giữa Malaysia và Việt Nam. Đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức về việc đó là hành động chủ ý hay sự cố điện nghiêm trọng.
• Đổi hướng bay bất thường: Dữ liệu rada quân sự cho thấy máy bay quay đầu, băng qua bán đảo Mã Lai, bay dọc eo biển Malacca rồi rẽ xuống vùng biển hẻo lánh phía nam Ấn Độ Dương.
• Không có tín hiệu cấp cứu: Máy bay tiếp tục bay thêm nhiều giờ cho đến khi cạn nhiên liệu, nhưng không có cuộc gọi khẩn cấp hay tín hiệu SOS nào được phát ra.

Năm 2018, nhóm điều tra an toàn của Malaysia công bố báo cáo cuối cùng và thừa nhận chưa thể xác định nguyên nhân thật sự của sự biến mất. Vì vậy MH370 vẫn là câu hỏi lớn nhất chưa có lời giải của ngành hàng không thế giới.

(Xem thêm: Cánh Cửa Bí Ẩn Trên Sao Hỏa Đã Có Lời Giải?)

Dữ Liệu Vệ Tinh Inmarsat Và Cung Thứ 7 Cho Chúng Ta Biết Điều Gì?

Nếu không có dữ liệu vệ tinh, chiến dịch tìm kiếm ở Nam Ấn Độ Dương gần như không thể bắt đầu. Sau khi mất dấu trên rada, chiếc máy bay vẫn tiếp tục trao đổi tín hiệu định kỳ với vệ tinh Inmarsat. Từ thời gian truyền tín hiệu và độ lệch tần số Doppler, các chuyên gia tính được khoảng cách từ máy bay đến vệ tinh tại từng thời điểm.

Tập hợp những vị trí có cùng khoảng cách đến vệ tinh tạo thành một cung tròn trải dài trên mặt biển. Cung thứ 7 là cung ứng với lần trao đổi tín hiệu cuối cùng, thời điểm nhiều khả năng máy bay đã hết nhiên liệu. Gần như mọi chiến dịch tìm kiếm dưới đáy biển đều xoay quanh dải hành lang này, và chúng tôi hiểu vì sao: đó là manh mối vật lý đáng tin nhất mà giới điều tra có được.

Địa Hình Đáy Nam Ấn Độ Dương Khó Tìm Đến Mức Nào?

Nam Ấn Độ Dương là một trong những vùng biển ít được khảo sát nhất trên Trái Đất. Đáy biển ở đây không bằng phẳng mà bị chia cắt bởi nhiều cấu trúc phức tạp:

• Sống núi ngầm và đứt gãy kiến tạo: Khu vực tìm kiếm nằm gần hệ thống sống núi giữa đại dương, nơi các mảng kiến tạo liên tục dịch chuyển, tạo ra dãy núi ngầm, hẻm vực sâu và địa hình đá bazan gồ ghề.
• Độ sâu rất lớn: Nhiều điểm sâu từ 3.000 đến hơn 6.000 mét. Ở độ sâu này áp suất cực cao và ánh sáng không thể xuyên tới, gây khó khăn lớn cho các thiết bị lặn tự hành AUV.

Một kết quả tích cực của hơn mười năm tìm kiếm là quá trình quét sóng âm đã giúp các nhà địa chất học xây dựng bản đồ đáy biển chi tiết nhất từ trước đến nay của khu vực này. Nhiều rãnh hẹp và núi ngầm lần đầu tiên được ghi nhận nhờ cuộc săn tìm một chiếc máy bay.

Mảnh Vỡ MH370 Và Mô Hình Dòng Chảy Đại Dương

Tháng 7 năm 2015, mảnh cánh flaperon dạt vào đảo Réunion trở thành mảnh vỡ đầu tiên được xác nhận thuộc về MH370. Sau đó, các mảnh vỡ khác tiếp tục được tìm thấy dọc bờ biển Madagascar, Mozambique, Nam Phi, Tanzania và một số đảo ở Ấn Độ Dương. Đến năm 2017, khoảng hai mươi mảnh vỡ nằm trong diện quan tâm của các nhà điều tra, và phần lớn trong số đó rất có thể hoặc gần như chắc chắn thuộc về chiếc Boeing 777 mất tích.

Các nhà hải dương học dùng mô hình mô phỏng dòng chảy ngược, kết hợp dữ liệu gió và sóng biển, để dò lại hành trình của những mảnh vỡ này:

• Các nhà sinh học biển nghiên cứu loài hà biển bám trên mảnh flaperon để suy ra nhiệt độ nước mà mảnh vỡ đã trôi qua theo thời gian.
• Phân tích trôi dạt của tổ chức khoa học CSIRO của Úc nhận định rằng mảnh vỡ ít có thể xuất phát từ phía nam khu vực tìm kiếm khi đó. Kết quả này góp phần củng cố giả thuyết máy bay rơi ở đâu đó dọc Cung thứ 7.

Cần nói rõ rằng mô hình dòng chảy chỉ cho ra vùng khả dĩ chứ không chỉ ra một tọa độ chính xác. Đại dương có quá nhiều biến số, và chúng tôi không muốn người đọc nhầm hai điều này với nhau.

Công Nghệ WSPR Và Hướng Tiếp Cận Mới Bằng Sóng Vô Tuyến

Những năm gần đây, cộng đồng nghiên cứu hàng không chú ý đến WSPR (Weak Signal Propagation Reporter), mạng lưới truyền nhận tín hiệu vô tuyến công suất yếu do các nhà vô tuyến nghiệp dư vận hành trên khắp thế giới. Nhà nghiên cứu Richard Godfrey là người đi đầu trong việc phân tích dữ liệu lịch sử của mạng này.

Nguyên lý khá dễ hình dung. Khi một vật thể kim loại lớn như Boeing 777 bay qua đường truyền sóng vô tuyến băng tần thấp, nó làm nhiễu tín hiệu. Bằng cách đối chiếu dữ liệu WSPR tại thời điểm chuyến bay mất tích, nhóm nghiên cứu cho rằng họ phát hiện các điểm gián đoạn phù hợp với quỹ đạo bay của MH370 và từ đó đề xuất một khu vực thu hẹp hơn trên Cung thứ 7.

Chúng tôi nghĩ cần thận trọng ở điểm này. Phương pháp WSPR vẫn còn gây tranh luận và chưa được các cơ quan điều tra chính thức xác nhận là đủ tin cậy để định vị máy bay. Nó là một hướng tiếp cận đáng theo dõi, chưa phải câu trả lời cuối cùng.

Các Chiến Dịch Tìm Kiếm MH370 Từ 2014 Đến 2026 Đã Đi Đến Đâu?

Từ tháng 5 năm 2014 đến tháng 1 năm 2017, Cục An toàn Giao thông Vận tải Úc (ATSB) dẫn dắt cuộc tìm kiếm dưới đáy biển, quét khoảng 120.000 km2 mà không tìm thấy máy bay. Năm 2018, công ty Ocean Infinity thực hiện đợt tìm kiếm theo hình thức không tìm thấy thì không nhận phí và cũng kết thúc trong im lặng.

Năm 2025, Chính phủ Malaysia ký thỏa thuận mới với Ocean Infinity, với mức thưởng tối đa 70 triệu USD nếu tìm thấy xác máy bay, cho khu vực ưu tiên rộng khoảng 15.000 km2. Tàu Armada 8605 mang theo tối đa ba thiết bị lặn tự hành Hugin đã làm việc trong giai đoạn hai từ ngày 31 tháng 12 năm 2025 đến ngày 23 tháng 1 năm 2026.

Ngày 8 tháng 3 năm 2026, đúng ngày kỷ niệm 12 năm vụ mất tích, Ocean Infinity thông báo kết thúc đợt tìm kiếm mà không thấy máy bay. Công ty cho biết từ năm 2018 họ đã có 151 ngày trên biển và lập bản đồ hơn 140.000 km2 đáy đại dương. Giám đốc điều hành Oliver Plunkett nhận định rằng chí ít có thể khẳng định máy bay không nằm ở những nơi đã được quét, và điều đó giúp những người nghiên cứu thu hẹp thêm phạm vi nghi vấn.

Theo các báo cáo sau đó, Malaysia gia hạn thỏa thuận đến ngày 30 tháng 6 năm 2027 để hoàn tất khoảng 7.400 km2 còn lại trong vùng ưu tiên, vì Ocean Infinity cần điều các tàu chính sang những hợp đồng khác trong khoảng thời gian từ tháng 11 năm 2026 đến tháng 4 năm 2027. Nói cách khác, cuộc tìm kiếm chưa khép lại.

Công Nghệ Khảo Sát Đáy Biển Thế Hệ Mới Mang Lại Hy Vọng Gì?

So với năm 2014, năng lực của thiết bị đã thay đổi lớn. Các tàu ngầm không người lái AUV hiện nay hoạt động tự chủ trong thời gian dài, bay sát đáy biển ở độ sâu lớn và cho hình ảnh sonar có độ phân giải rất cao. Ông Plunkett từng mô tả đợt tìm kiếm gần nhất được thực hiện với độ chính xác và tốc độ khó tưởng tượng vào năm 2018.

Đồng thời, các nhà phân tích tiếp tục đánh giá hồ sơ dữ liệu tổng hợp gồm tần số vệ tinh Inmarsat, mô hình trôi dạt mảnh vỡ, tín hiệu WSPR và bản đồ địa vật lý đáy biển. Mỗi vùng đã loại trừ đều giúp những lần tìm kiếm sau tập trung hơn.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Bí Ẩn MH370

MH370 Đã Được Tìm Thấy Chưa?

Chưa. Đến thời điểm hiện nay, chưa có xác máy bay nào được định vị dưới đáy biển. Chỉ có các mảnh vỡ dạt vào bờ biển Đông Phi và các đảo ở Ấn Độ Dương được xác nhận hoặc nghi vấn thuộc về máy bay.

Vì Sao Tìm MH370 Khó Đến Vậy?

Máy bay mất liên lạc ở khu vực xa bờ, vị trí cuối cùng chỉ được suy ra từ dữ liệu vệ tinh, còn đáy biển thì sâu và có địa hình rất phức tạp. Diện tích cần quét lên đến hàng chục nghìn km2.

Cuộc Tìm Kiếm MH370 Hiện Nay Ra Sao?

Đợt tìm kiếm của Ocean Infinity năm 2025 và 2026 chưa cho kết quả. Theo các báo cáo, thỏa thuận với Malaysia được gia hạn đến giữa năm 2027 để quét nốt phần còn lại của vùng ưu tiên.

Kết Luận

Bí ẩn MH370 không chỉ là một bi kịch hàng không mà còn là bài toán khoa học liên ngành, nơi địa chất học đại dương, hải dương học và kỹ thuật viễn thông cùng tham gia. Câu trả lời cuối cùng vẫn nằm sâu dưới Nam Ấn Độ Dương, nhưng mỗi vùng biển được loại trừ lại đưa chúng ta đến gần hơn với nó. Chúng tôi tin rằng các gia đình xứng đáng nhận được câu trả lời, và sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật mỗi khi có thông tin mới.

Nguồn tham khảo:

• Ocean Infinity, Conclusion of the search for Malaysian Airlines flight MH370: https://oceaninfinity.com/news/conclusion-of-the-search-for-malaysian-airlines-flight-mh370/