Siêu Máy Tính HPE Sắp Lên Mặt Trăng Cùng Xe Tự Hành FLIP Của Astrolab
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Có một cỗ máy tính nhỏ gọn đang chuẩn bị làm một việc chưa ai từng làm, đó là chạy trí tuệ nhân tạo ngay trên bề mặt Mặt Trăng. Chiếc máy này mang tên HPE Spaceborne Computer-4, sẽ được vận chuyển bởi FLIP, xe tự hành không người lái do công ty Astrolab phát triển. Theo kế hoạch được công bố, đây sẽ là lần đầu tiên các bài kiểm tra hiệu năng của máy tính hiệu năng cao (HPC) và các ứng dụng AI được thực hiện trực tiếp trong môi trường khắc nghiệt ngoài không gian. Chúng tôi theo dõi sứ mệnh này với nhiều háo hức, vì nó cho thấy máy tính không còn chỉ ở lại quỹ đạo gần Trái Đất nữa.
Sứ Mệnh Lịch Sử Và Công Nghệ Siêu Máy Tính Trên FLIP
Theo kế hoạch, xe FLIP sẽ được tàu đổ bộ Griffin-1 đưa đến vùng cực nam của Mặt Trăng, trong khuôn khổ chương trình Dịch vụ Tải trọng Mặt Trăng Thương mại (CLPS) của NASA. Griffin-1 do Astrobotic phát triển, hiện thuộc Voyager Technologies. Chuyến bay dự kiến cất cánh trên tên lửa Falcon Heavy vào cuối năm 2026, nhưng lịch trình của các sứ mệnh Mặt Trăng vẫn có thể thay đổi. Điểm nhấn của chuyến đi là Spaceborne Computer-4 do Hewlett Packard Enterprise (HPE) chế tạo, một mô-đun máy tính được thiết kế riêng cho môi trường ngoài Trái Đất.
- Thiết kế gọn nhẹ, không quạt tản nhiệt: Đây là mô-đun khép kín, không có quạt, dùng bộ xử lý trung tâm (CPU) công suất thấp kết hợp bộ xử lý đồ họa (GPU). Thiết kế này nhằm giúp máy chịu được điều kiện khắc nghiệt ở cực nam Mặt Trăng.
- Bảo vệ dữ liệu bằng phần mềm: HPE đầu tư nhiều vào các cơ chế dự phòng và phục hồi bằng phần mềm, bởi bức xạ ngoài không gian có thể gây lỗi cho linh kiện điện tử.
- Trung tâm điều khiển hỗ trợ từ Trái Đất: Từ Hawthorne, bang California, HPE sẽ hỗ trợ trung tâm điều hành của Astrolab bằng một môi trường đám mây riêng, giúp quản lý khối lượng công việc và nhận về kết quả từ Mặt Trăng.
(Xem thêm: Bước Đột Phá Mới: Giảm 60 Năm Lão Hóa Ở Tế Bào Người)
Thử Thách Khắc Nghiệt Tại Vùng Cực Nam Mặt Trăng
Mang một chiếc máy tính lên Mặt Trăng không chỉ là một thành tích mang tính biểu tượng. Đây còn là phép thử thật sự với độ bền của phần cứng điện tử.
- Môi trường nhiệt độ và ánh sáng khắc nghiệt: Vùng cực nam có những khu vực bị che bóng gần như vĩnh viễn, trong khi đêm trên Mặt Trăng kéo dài tương đương khoảng hai tuần ở Trái Đất. Thiết bị buộc phải hoạt động ổn định trong điều kiện này, và đó là lý do máy được thiết kế gọn, kín và không quạt.
- Độ trễ liên lạc với Trái Đất: Tín hiệu giữa Trái Đất và Mặt Trăng mất khoảng 2,5 giờ giây cho cả đi và về, thấp hơn nhiều so với Sao Hỏa nhưng vẫn đủ gây khó khăn cho việc điều khiển theo thời gian thực. Vì vậy, xử lý dữ liệu ngay trên xe sẽ giúp giảm phụ thuộc vào đường truyền về Trái Đất.
- Xe tự hành cỡ lớn: FLIP được mô tả là xe lớn nhất mà Hoa Kỳ đưa lên Mặt Trăng kể từ chiếc xe thám hiểm có người lái của chương trình Apollo, và dự kiến hạ cánh ở khu vực Mons Mouton, gần rìa vùng cực nam.
Thuật Toán Định Vị Từ Sao Hỏa Lên Mặt Trăng
Một trong những thí nghiệm đáng chú ý nhất là phần mềm định vị do Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA (JPL) phát triển. Phần mềm này từng được dùng trên Sao Hỏa, và theo lời người sáng lập kiêm giám đốc điều hành Astrolab, Jaret Matthews, đây sẽ là lần đầu nó được dùng trên Mặt Trăng. Mặt Trăng không có hệ thống định vị toàn cầu như GPS, nên xe cần những cách khác để biết mình đang ở đâu. Đồng thời, máy tính còn thử các bài toán AI như mô hình ngôn ngữ lớn có truy xuất dữ liệu (RAG), suy luận hình ảnh và xử lý dữ liệu LiDAR, với sự tham gia của NASA và Deloitte.
Kết Luận
Sứ mệnh này không chỉ kiểm tra năng lực tính toán. Theo HPE và Astrolab, nó cũng giúp đánh giá xem máy tính tiên tiến có phù hợp cho các sứ mệnh tương lai và nền kinh tế Mặt Trăng đang hình thành hay không. Nếu thành công, chúng tôi tin đây sẽ là một viên gạch nhỏ nhưng quan trọng, đặt nền móng cho những trạm nghiên cứu và hoạt động tự động trên Mặt Trăng sau này.
Nguồn tham khảo:
