Tại Sao Thời Gian Trên Trái Đất Ngày Càng Ngắn Hơn?
Bài viết phát hành:
Có những buổi tối chúng tôi ngồi nhìn đồng hồ và tự hỏi sao một ngày trôi qua nhanh đến vậy. Hóa ra, theo số liệu của các nhà khoa học, cảm giác ấy không hoàn toàn là tưởng tượng. Từ năm 2020, Trái Đất bắt đầu quay nhanh hơn và liên tục lập những ngày ngắn kỷ lục kể từ khi con người đo thời gian bằng đồng hồ nguyên tử. Chúng ta không thể cảm nhận được, vì chênh lệch chỉ là vài phần nghìn giây. Nhưng với giới khoa học, mỗi mili giây ấy là một câu đố vẫn chưa có lời giải.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cùng bạn tìm hiểu tại sao thời gian trên Trái Đất ngày càng ngắn hơn, những ngày kỷ lục đã được ghi nhận, các giả thuyết đang được bàn luận và liệu đồng hồ trên toàn thế giới có phải bỏ bớt một giây hay không.
Một Ngày Trên Trái Đất Thực Sự Dài Bao Lâu?
Theo quy ước, một ngày dài 24 giờ, tức 86.400 giây. Nhưng Trái Đất không phải một chiếc đồng hồ hoàn hảo. Tốc độ quay của hành tinh thay đổi từng ngày, lên xuống một phần rất nhỏ của một giây.
Các nhà khoa học dùng khái niệm độ dài của ngày để chỉ chênh lệch giữa thời gian Trái Đất quay một vòng thực tế và con số 86.400 giây. Khi giá trị này tăng, Trái Đất quay chậm lại và ngày dài ra. Khi giá trị này giảm và mang dấu âm, Trái Đất đang quay nhanh hơn và ngày ngắn đi. Dữ liệu được theo dõi bằng đồng hồ nguyên tử, và các bản ghi chính xác mà báo chí khoa học thường nhắc tới bắt đầu từ năm 1973.
(Xem thêm: Không Thể Dự Đoán Chính Xác Hướng Đi Của Lốc Xoáy?)
Những Ngày Ngắn Kỷ Lục Đã Được Ghi Nhận
Từ năm 1973 đến năm 2020, ngày ngắn nhất từng ghi nhận chỉ ngắn hơn 24 giờ khoảng 1,05 mili giây. Sau năm 2020, Trái Đất liên tục phá kỷ lục của chính mình. Chúng tôi đã phải đọc lại các số liệu này nhiều lần mới tin được.
- Năm 2020 có 28 ngày ngắn kỷ lục, trong đó ngày 19 tháng 7 ngắn hơn khoảng 1,47 mili giây.
- Ngày 29 tháng 6 năm 2022, Trái Đất hoàn thành một vòng quay sớm hơn 24 giờ khoảng 1,59 mili giây.
- Ngày 5 tháng 7 năm 2024 là ngày ngắn nhất từng được đo, sớm hơn khoảng 1,66 mili giây theo số liệu của Timeanddate.com.
- Năm 2025, ngày 10 tháng 7 ngắn hơn khoảng 1,36 mili giây và ngày 22 tháng 7 ngắn hơn khoảng 1,34 mili giây. Ngày 5 tháng 8 được dự báo ngắn hơn khoảng 1,25 mili giây.
Cần lưu ý rằng các con số cụ thể có thể chênh nhẹ giữa các nguồn đo, nhưng xu hướng thì rất rõ ràng. Và theo dự báo được báo chí khoa học đưa tin, ngày ngắn nhất của năm 2026 rơi vào ngày 26 tháng 7, chỉ ngắn hơn khoảng 0,65 mili giây. Nói cách khác, đà tăng tốc có dấu hiệu chậm lại.
Vì Sao Trái Đất Lại Quay Nhanh Hơn?
Câu trả lời trung thực nhất là chưa ai chắc chắn. Vấn đề cần giải đáp này vẫn đang làm đau đầu nhiều nhà nghiên cứu, và chúng tôi nghĩ chính sự chưa biết ấy mới là phần hấp dẫn nhất của câu chuyện.
Lõi Trái Đất Là Nghi Phạm Hàng Đầu
Leonid Zotov, nhà nghiên cứu hàng đầu về chuyển động quay của Trái Đất tại Đại học Quốc gia Moscow, cho biết nguyên nhân của sự tăng tốc này chưa được giải thích. Theo ông, phần lớn nhà khoa học tin rằng nó đến từ bên trong Trái Đất, vì các mô hình đại dương và khí quyển không giải thích nổi mức tăng tốc lớn như vậy. Một giả thuyết được nhắc tới là lõi lỏng của Trái Đất đang chậm lại, làm phân bổ lại mô men động lượng và khiến lớp phủ cùng lớp vỏ quay nhanh hơn một chút.
Vị Trí Của Mặt Trăng Và Những Biến Động Ngắn Hạn
Ngoài ra, vị trí của Mặt Trăng so với xích đạo cũng ảnh hưởng tới tốc độ quay. Khi Mặt Trăng lệch xa xích đạo về phía bắc hoặc phía nam, Trái Đất có thể quay nhanh hơn một chút. Đây là một trong những lời giải thích cho việc các ngày ngắn nhất của năm 2025 rơi vào tháng 7 và tháng 8, chứ không phải vào ngày đông chí như nhiều người vẫn nghĩ. Đồng thời, gió và các dòng khí quyển cũng khiến tốc độ quay dao động trong thời gian ngắn.
Mặt Trăng Vẫn Đang Kéo Dài Ngày Của Chúng Ta
Xét về dài hạn, câu chuyện hoàn toàn ngược lại. Trong hàng tỷ năm, nguyên nhân chính khiến ngày dài ra là ma sát thủy triều do Mặt Trăng gây nên. Mặt Trăng đang dần rời xa Trái Đất, và trong quá trình đó nó lấy bớt năng lượng quay của hành tinh chúng ta. Theo NASA, hiệu ứng này làm ngày dài thêm trung bình khoảng 2,4 mili giây mỗi thế kỷ.
Một nghiên cứu năm 2023 còn cho biết ngày trên Trái Đất từng chỉ dài khoảng 19 giờ trong một phần đáng kể lịch sử sơ khai của hành tinh. Qua đó có thể thấy những ngày ngắn kỷ lục gần đây chỉ là một gợn sóng nhỏ trên xu hướng dài hạn. Chính Zotov cũng dự đoán Trái Đất có thể sớm quay chậm lại một lần nữa.
Băng Tan, Nước Ngầm Và Dấu Ấn Của Con Người Lên Vòng Quay Hành Tinh
Một nghiên cứu do NASA tài trợ, công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences vào tháng 7 năm 2024, đã đưa ra một phát hiện khiến chúng tôi phải suy nghĩ thật lâu. Từ năm 2000, băng tan và nước ngầm cạn kiệt đã làm ngày dài thêm khoảng 1,33 mili giây mỗi thế kỷ, nhanh hơn bất kỳ giai đoạn nào trong 100 năm trước đó, khi con số này chỉ dao động từ 0,3 đến 1,0 mili giây.
Cơ chế này giống hệt một vận động viên trượt băng nghệ thuật đang xoay tròn. Khi dang tay ra, vòng xoay chậm lại. Nước từ băng tan ở Greenland và Nam Cực chảy về vùng xích đạo, khiến Trái Đất phình ra ở phần eo và quay chậm hơn. Nếu lượng khí thải tiếp tục tăng, mức kéo dài ngày do khí hậu có thể lên tới 2,62 mili giây mỗi thế kỷ, vượt cả ảnh hưởng của Mặt Trăng.
Surendra Adhikari, nhà địa vật lý tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA, nhận xét rằng chỉ trong khoảng một thế kỷ, con người đã làm thay đổi hệ khí hậu đến mức tác động tới cả cách hành tinh tự quay. Với chúng tôi, đây là một lời nhắc nhở nặng lòng.
Một nghiên cứu năm 2024 khác lại cho rằng băng tan và mực nước biển dâng không phải là thủ phạm khiến Trái Đất quay nhanh, mà ngược lại có thể đang kìm hãm đà tăng tốc ấy.
Giây Nhuận Âm Và Nỗi Lo Của Giới Công Nghệ
Để giữ giờ dân sự khớp với chuyển động thực của Trái Đất, các nhà quản lý thời gian thỉnh thoảng thêm một giây nhuận vào Giờ Phối hợp Quốc tế. Việc này đã diễn ra 27 lần, lần gần nhất vào cuối năm 2016, vì suốt nhiều thập kỷ Trái Đất quay chậm dần.
Giờ đây, khi Trái Đất quay nhanh hơn, giới khoa học phải tính đến một điều chưa từng có tiền lệ là giây nhuận âm, tức bỏ bớt một giây khỏi đồng hồ toàn cầu. Một số dự báo cho rằng điều đó có thể cần đến vào khoảng năm 2029 nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn. Còn nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature cho thấy băng tan đã trì hoãn chứ không xóa bỏ nhu cầu này.
Vì sao giới công nghệ lo lắng? Vì GPS và nhiều hệ thống hiện đại phụ thuộc vào việc đo thời gian cực kỳ chính xác. Patrizia Tavella của Văn phòng Cân đo Quốc tế đã cảnh báo rằng tác động của giây nhuận âm vẫn chưa được biết rõ và cần được đánh giá cẩn thận.
Thời Gian Của Chúng Ta Có Thực Sự Ngắn Đi Không?
Câu trả lời là không theo cách bạn có thể cảm nhận. Một cái chớp mắt kéo dài khoảng 100 đến 400 mili giây, còn chênh lệch của những ngày kỷ lục chỉ hơn một mili giây một chút. Điện thoại của bạn sẽ tự cập nhật, hóa đơn tiền điện cũng không thay đổi. Cái thay đổi thật sự nằm ở các phòng thí nghiệm, nơi từng mili giây được cân đong cẩn thận.
Câu Hỏi Thường Gặp
Trái Đất Quay Nhanh Hơn Có Nguy Hiểm Không?
Không. Chênh lệch quá nhỏ để ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày. Điều cần quan tâm là việc hiệu chỉnh hệ thống đo thời gian chính xác.
Ngày Ngắn Nhất Từng Được Ghi Nhận Là Ngày Nào?
Theo số liệu của Timeanddate.com mà Space.com dẫn lại, đó là ngày 5 tháng 7 năm 2024, khi Trái Đất quay xong một vòng sớm hơn 24 giờ khoảng 1,66 mili giây.
Khi Nào Cần Giây Nhuận Âm?
Chưa có câu trả lời chắc chắn. Một số dự báo nhắc tới khoảng năm 2029, nhưng nếu Trái Đất quay chậm lại như một số chuyên gia dự đoán, nhu cầu này sẽ giảm đi.
Kết Luận
Trái Đất vẫn đang chậm dần trong dài hạn vì Mặt Trăng, nhưng vài năm gần đây hành tinh này bất ngờ quay nhanh hơn, và lõi bên trong có thể là chìa khóa cho bí ẩn ấy. Trong khi đó, băng tan do con người gây ra đang âm thầm kéo ngày dài thêm. Chúng tôi vẫn luôn nghĩ thời gian là thứ cố định để đo đạc mọi thứ khác. Hóa ra chính nó cũng đang thay đổi cùng hành tinh này. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi các dữ liệu mới và cập nhật cho bạn khi có kết quả.
Nguồn tham khảo:
