Thắt Cà Vạt Quá Chặt Tăng Nguy Cơ Đột Quỵ - Thí Nghiệm Nói Gì?
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Có những thói quen nhỏ đến mức chúng ta làm mỗi ngày mà chẳng bao giờ nghĩ đến. Thắt cà vạt là một ví dụ. Nhiều người đi làm quen với cảm giác cổ áo siết nhẹ, thậm chí coi đó là dấu hiệu của sự chỉn chu. Nhưng bạn có từng tự hỏi, vòng vải siết quanh cổ ấy có ảnh hưởng gì đến dòng máu đi lên não không? Câu hỏi này không chỉ là chuyện tò mò, vì các nhà khoa học đã đem nó vào phòng thí nghiệm.
Vì Sao Cà Vạt Thắt Quá Chặt Có Nguy Cơ Đột Quỵ?
Lý do nằm ở vị trí của vòng thắt. Cổ là nơi tập trung các mạch máu quan trọng, trong đó có tĩnh mạch cảnh dẫn máu từ não trở về tim và động mạch cảnh đưa máu lên não. Nhóm tác giả của cả hai nghiên cứu đều đặt giả thuyết rằng vòng bó quanh cổ có thể chèn ép các mạch này. Một nghiên cứu trước đó cũng cho thấy cà vạt làm tăng áp lực trong mắt, nên việc xem xét ảnh hưởng lên mạch máu não là bước tiếp theo rất hợp lý.
(Xem thêm: Vì Sao Trí Tuệ Nhân Tạo Không Thể Suy Nghĩ Như Con Người?)
Thí Nghiệm Ở Đức
Nghiên cứu đầu tiên do Robin Lüddecke và các đồng nghiệp thực hiện, đăng trên tạp chí Neuroradiology năm 2018. Họ mời 30 tình nguyện viên, chia thành hai nhóm. Một nhóm được chụp cộng hưởng từ khi đeo cà vạt, nhóm còn lại chụp khi không đeo.
Kết quả khiến chúng tôi chú ý. Lưu lượng máu lên não giảm có ý nghĩa thống kê sau khi cà vạt được thắt chặt. Trong khi đó, dòng máu ở tĩnh mạch không có thay đổi đáng kể. Các tác giả kết luận rằng đeo cà vạt có vẻ làm giảm lưu lượng máu lên não.
Thí Nghiệm Ở Anh
Nghiên cứu thứ hai do Mark Rafferty và cộng sự thực hiện, đăng trên tạp chí Stroke Research and Treatment. Đây là một thử nghiệm thí điểm với 40 nam giới khỏe mạnh. Thay vì dùng cà vạt thật, nhóm nghiên cứu chế tạo một thiết bị mô phỏng cà vạt, gồm một ống hơi có đồng hồ đo áp suất. Mỗi người đeo thiết bị này trong 5 phút, một lần để xẹp mô phỏng cà vạt lỏng, một lần bơm căng mô phỏng cà vạt chặt.
Nhóm nghiên cứu đo phản ứng của mạch máu não bằng chỉ số nín thở. Với thiết bị bơm căng, chỉ số giảm từ 1,44 xuống 1,21, và sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Nói cách khác, mạch máu não phản ứng kém đi một chút khi cổ bị siết.
Điều Chưa Thể Kết Luận
Đây là phần chúng tôi muốn nói thật rõ, vì đọc đến đây nhiều người dễ lo lắng thái quá. Cần lưu ý ba điểm.
- Chưa có nghiên cứu nào trong hai nghiên cứu trên đo số ca đột quỵ. Chúng chỉ đo lưu lượng máu và phản ứng của mạch máu.
- Theo chính nhóm của Rafferty, chỉ số của người tham gia sau khi đeo thiết bị vẫn nằm trong mức được coi là bình thường.
- Những người tham gia đều là người khỏe mạnh. Nhóm tác giả cho rằng kết quả có thể khác ở người có yếu tố nguy cơ về mạch máu, và khuyến nghị cần thêm nghiên cứu xác nhận.
Vì vậy, chúng tôi không thể nói rằng thắt cà vạt chặt gây đột quỵ. Điều có thể nói là vòng bó chặt quanh cổ có thể làm thay đổi nhẹ dòng máu lên não trong điều kiện thí nghiệm, và đó là lý do để chúng ta thận trọng.
Gợi Ý Nhỏ Cho Người Hay Đeo Cà Vạt
- Thắt cà vạt vừa phải, đủ để luồn một ngón tay vào giữa cổ áo và cổ.
- Chọn cổ áo đúng cỡ. Một cổ áo nhỏ hơn một size sẽ siết cổ cả ngày mà bạn không để ý.
- Nới lỏng cà vạt khi ngồi lâu hoặc khi thấy chóng mặt, đau đầu, khó chịu.
- Nếu bạn có huyết áp cao, bệnh tim, tiểu đường hoặc tiền sử đột quỵ, hãy hỏi bác sĩ về thói quen ăn mặc của mình.
Ngoài ra, các thí nghiệm này không cho phép suy rộng sang quần áo ngủ hay áo bó sát thông thường. Cà vạt thắt chặt tác động trực tiếp quanh cổ, còn quần áo ở các vùng khác thì chưa có bằng chứng tương tự.
Kết Luận
Từ phòng thí nghiệm ở Đức đến Anh, hai nghiên cứu cùng chỉ ra một điều, đó là cà vạt thắt chặt có thể làm giảm lưu lượng máu lên não hoặc làm phản ứng mạch máu não kém đi. Nhưng chưa có bằng chứng cho thấy điều đó dẫn đến đột quỵ ở người bình thường. Với chúng tôi, bài học nhẹ nhàng mà thiết thực là hãy nới lỏng một chút. Cổ áo vừa vặn, cà vạt không quá chặt, những điều nhỏ ấy chẳng tốn gì mà có thể giúp cơ thể thoải mái hơn. Còn bạn, hôm nay bạn đã nới cà vạt của mình chưa?
Nguồn tham khảo:
Lüddecke và cộng sự, bài Should you stop wearing neckties? đăng trên Neuroradiology năm 2018
