Vì Sao Não Bộ Lại Bị Tê Buốt Khi Chúng Ta Ăn Đồ Lạnh?

Bạn vừa cắn một miếng kem lớn giữa trưa nóng, và chỉ vài giây sau, một cơn đau nhói xuyên lên trán khiến bạn phải ôm đầu nhăn mặt. Cơn đau đến nhanh, đi cũng nhanh, nhưng đủ để làm người ta giật mình. Vậy vì sao ăn đồ lạnh bị tê buốt đầu, trong khi thứ lạnh chỉ chạm vào miệng? Câu trả lời liên quan đến mạng lưới mạch máu và dây thần kinh ở vùng đầu mặt.

Hiện Tượng Tê Buốt Đầu Khi Ăn Lạnh Là Gì?

Trong y học, hiện tượng này được gọi là đau đầu do kích thích lạnh, còn dân gian hay gọi là buốt não. Cơn đau thường xuất hiện sau vài giây đến khoảng một phút kể từ lúc đồ lạnh chạm vào vòm miệng, đau ở vùng trán hoặc thái dương rồi tự biến mất sau chừng 30 giây đến vài phút.

Đây là phản ứng lành tính và rất phổ biến. Nó thường xảy ra khi ta ăn hoặc uống đồ lạnh quá nhanh, nhất là trong thời tiết nóng.

(Xem thêm: Vì Sao Chúng Ta Nổi Da Gà Khi Nghĩ Rằng Có Người Sau Lưng?)

Vì Sao Não Bộ Bị Buốt Khi Đồ Lạnh Chỉ Chạm Vào Miệng?

Điểm gây hiểu lầm lớn nhất là chính bộ não không hề bị lạnh. Thực tế, não không có thụ thể cảm nhận đau. Thủ phạm là vòm miệng và phần họng phía sau, nơi tập trung nhiều mạch máu và đầu dây thần kinh sinh ba, dây thần kinh chịu trách nhiệm cảm giác cho vùng mặt.

Khi đồ lạnh chạm vào, các mạch máu ở đây co lại để giữ nhiệt, sau đó giãn ra rất nhanh để làm ấm trở lại. Sự thay đổi đột ngột này kích hoạt dây thần kinh sinh ba gửi tín hiệu đau về não. Não diễn giải tín hiệu ấy như thể cơn đau xuất phát từ trán, một hiện tượng gọi là đau quy chiếu.

Khoa Học Đã Chứng Minh Cơ Chế Này Như Thế Nào?

Một nghiên cứu năm 2012 do nhà khoa học Jorge Serrador cùng cộng sự thực hiện trên nhóm tình nguyện viên nhỏ đã theo dõi lưu lượng máu lên não khi họ uống nước lạnh qua ống hút áp vào vòm miệng. Khi cơn buốt xuất hiện, một động mạch trong não giãn ra nhanh, và khi cơn đau qua đi, động mạch này co lại.

Kết quả gợi ý rằng sự biến đổi nhanh của mạch máu liên quan chặt chẽ đến cơn đau. Nhưng vì quy mô nghiên cứu còn nhỏ, các nhà khoa học vẫn xem đây là bằng chứng ban đầu chứ chưa phải lời giải thích hoàn toàn.

Làm Sao Để Giảm Cơn Buốt Ngay Khi Nó Xuất Hiện?

Mục tiêu là làm ấm vòm miệng nhanh nhất có thể. Bạn nên dừng ăn ngay, áp lưỡi vào vòm miệng trên, hoặc uống một ngụm nước ấm nếu có sẵn. Một số người còn áp lòng bàn tay lên mặt và hít thở sâu, tuy cách này chưa có nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả.

Làm Sao Để Không Bị Buốt Đầu Khi Ăn Kem Hoặc Uống Đá?

Cách đơn giản nhất là ăn chậm và chia thành từng miếng nhỏ. Hãy để đồ lạnh tan bớt ở đầu lưỡi trước khi nuốt, tránh để nó chạm sâu vào vòm miệng và cổ họng. Với đồ uống có đá, dùng ống hút và hướng dòng nước về phía lưỡi thay vì phía vòm miệng cũng giúp giảm nguy cơ.

Khi Nào Tê Buốt Đầu Là Dấu Hiệu Cần Đi Khám?

Cơn buốt do đồ lạnh chấm dứt gần như ngay khi vòm miệng ấm lên. Nếu bạn bị đau đầu dữ dội kéo dài, đau xuất hiện mà không liên quan đến đồ lạnh, hoặc kèm theo các triệu chứng như nôn, mờ mắt, yếu chi, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Người hay bị đau nửa đầu cũng dễ gặp tình trạng buốt đầu khi ăn lạnh hơn người bình thường, nên cần theo dõi tần suất để trao đổi với bác sĩ.

Kết Luận

Cảm giác buốt não khi ăn đồ lạnh thực chất là phản ứng của mạch máu và dây thần kinh ở vòm miệng, được não hiểu nhầm là cơn đau ở trán. Hiện tượng này vô hại, tự hết trong thời gian ngắn và hoàn toàn có thể tránh được nếu bạn ăn chậm hơn. Chỉ khi cơn đau bất thường hoặc kéo dài, bạn mới cần đi khám.