Vì Sao Không Nhận Ra Ánh Sáng Xanh Của Màn Hình Điện Thoại?

Bạn nhìn màn hình điện thoại hàng giờ mỗi ngày nhưng chưa bao giờ thấy nó phát ra thứ ánh sáng xanh nào. Màn hình trông trắng, các ứng dụng đủ màu sắc, chẳng có gì giống màu xanh dương nổi bật. Vậy vì sao không nhận ra ánh sáng xanh của màn hình, trong khi giới y khoa liên tục cảnh báo về nó? Câu trả lời nằm ở cách mắt, não và đồng hồ sinh học của con người hoạt động.

Ánh Sáng Xanh Thật Ra Là Gì?

Ánh sáng xanh là phần ánh sáng nhìn thấy có bước sóng ngắn, khoảng 400 đến 500 nanomet, mang năng lượng cao hơn các màu còn lại. Nó không phải một thứ lạ do điện thoại tạo ra. Ánh nắng mặt trời chứa lượng ánh sáng xanh lớn hơn nhiều so với bất kỳ màn hình nào.

Điểm khác biệt là cách chúng ta tiếp xúc. Ban ngày, ánh sáng xanh từ trời giúp tỉnh táo. Ban đêm, nguồn ánh sáng xanh gần như duy nhất lại là thiết bị điện tử, và chúng được đặt rất gần mắt.

(Xem thêm: Vì Sao Não Bộ Lại Bị Tê Buốt Khi Chúng Ta Ăn Đồ Lạnh?)

Vì Sao Mắt Chỉ Thấy Màu Trắng Mà Không Thấy Màu Xanh?

Màn hình điện thoại tạo màu bằng ba loại điểm sáng đỏ, lục và lam. Khi cả ba cùng phát với cường độ phù hợp, não tổng hợp chúng thành màu trắng. Vì ánh sáng xanh bị trộn lẫn với các màu khác, bạn không thể tách riêng nó ra bằng mắt thường.

Não cũng liên tục tự cân bằng màu sắc. Sau vài phút nhìn vào một nguồn sáng hơi ngả xanh, thị giác sẽ thích nghi và coi đó là màu trắng bình thường. Đây là lý do bạn khó nhận ra sự khác biệt cho đến khi so sánh trực tiếp với chế độ màn hình ấm.

Cơ Thể Cảm Nhận Ánh Sáng Xanh Bằng Cách Nào Khi Mắt Không Thấy?

Ngoài các tế bào giúp nhìn hình ảnh, võng mạc còn có một nhóm tế bào đặc biệt chứa sắc tố melanopsin. Chúng không tạo ra hình ảnh mà gửi tín hiệu về vùng não điều khiển nhịp sinh học. Nhóm tế bào này nhạy nhất với ánh sáng xanh, ở khoảng 480 nanomet.

Nói cách khác, cơ thể có một kênh cảm nhận riêng, chạy ngầm bên dưới ý thức. Bạn không cảm thấy gì, nhưng não đã nhận được thông báo rằng trời vẫn còn sáng.

Ánh Sáng Xanh Ảnh Hưởng Đến Giấc Ngủ Như Thế Nào?

Khi nhận tín hiệu ánh sáng xanh vào buổi tối, cơ thể trì hoãn việc tiết melatonin, hormone báo hiệu giờ đi ngủ. Một nghiên cứu của Đại học Harvard công bố năm 2012 so sánh ánh sáng xanh với ánh sáng lục có độ sáng tương đương. Kết quả cho thấy ánh sáng xanh ức chế melatonin lâu gần gấp đôi và làm lệch nhịp sinh học khoảng ba giờ, so với một tiếng rưỡi ở nhóm còn lại.

Hậu quả thường gặp là khó ngủ, ngủ muộn và ngủ không sâu giấc, nhưng người dùng thường đổ lỗi cho căng thẳng hay cà phê chứ ít khi nghĩ đến chiếc điện thoại.

Ánh Sáng Xanh Có Làm Hỏng Mắt Không?

Hiện chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy ánh sáng xanh từ màn hình gây tổn thương vĩnh viễn cho mắt. Viện Nhãn khoa Hoa Kỳ cũng không khuyến nghị dùng kính chặn ánh sáng xanh cho mục đích bảo vệ mắt. Cảm giác mỏi, khô và nhức mắt khi dùng điện thoại lâu phần lớn đến từ việc chớp mắt ít đi và nhìn gần liên tục, chứ không chỉ do màu sắc ánh sáng.

Làm Sao Để Giảm Tác Động Của Ánh Sáng Xanh Vào Buổi Tối?

Bạn có thể bật chế độ ban đêm để màn hình ngả vàng, đồng thời giảm độ sáng xuống mức vừa đủ đọc. Nên ngừng dùng điện thoại khoảng một tiếng trước khi ngủ, hoặc chuyển sang các hoạt động không dùng màn hình như đọc sách giấy.

Trong ngày, hãy áp dụng quy tắc 20 20 20: cứ 20 phút nhìn xa 20 feet, tương đương khoảng 6 mét, trong 20 giây. Ban ngày nên ra ngoài đón ánh sáng tự nhiên, vì điều này giúp đồng hồ sinh học vận hành ổn định hơn.

Kết Luận

Chúng ta không nhận ra ánh sáng xanh vì nó hòa lẫn trong màu trắng của màn hình, bị não tự điều chỉnh bỏ qua, và được cơ thể cảm nhận qua một kênh hoàn toàn tách biệt với thị giác. Tác động chính của nó là làm xáo trộn giấc ngủ chứ không phải phá hủy đôi mắt. Chỉ cần giảm độ sáng và ngừng dùng điện thoại sớm hơn vào buổi tối, bạn đã có thể bảo vệ giấc ngủ của mình tốt hơn.