Cách Sinh Tồn Khi Mắc Kẹt Trong Rừng: Nguyên Tắc Cứu Mạng Cần Nhớ

Chúng tôi đã đọc lại rất nhiều tường thuật của những người từng lạc và mắc kẹt trong rừng. Nhiều người trong số họ không thiếu sức khỏe, cũng không thiếu dũng cảm. Họ thiếu đúng một phút bình tĩnh ở khoảnh khắc đầu tiên. Họ hoảng, họ chạy, và càng chạy càng lạc sâu. Vì vậy, cách sinh tồn khi mắc kẹt trong rừng trước hết là chuyện của cái đầu, sau đó mới đến đôi tay.

Cách Sinh Tồn Khi Mắc Kẹt Trong Rừng

Khi bạn nhận ra mình đã đi lạc trong rừng và quên hướng thoát ra. Bản năng mách bảo bạn phải đi ngay, đi nhanh, đi bất cứ đâu. Lời khuyên lại ngược hẳn. Ngay khi nhận ra mình có thể đã lạc, hãy dừng chân, giữ bình tĩnh và ở yên tại chỗ. Theo cơ quan này, hoảng loạn mới là kẻ thù lớn nhất của bạn.

Hãy ngồi xuống, hít thở thật sâu, rồi nhớ lại từng đoạn đường mình đã đi. Bạn đã băng qua con suối nào, đã thấy tảng đá hay cây đổ nào? Đừng bước thêm nếu chưa có lý do cụ thể. Nếu có la bàn, hãy lấy ra và xác định hướng thay vì đi vô định. Nếu đang ở trên đường mòn thì bám lấy nó, vì biển báo và dấu mốc vẫn là thứ đáng tin nhất, dù đôi khi chúng bị phá hoặc mất. Chỉ khi thật sự hết cách mới nên men theo dòng suối đi xuống thấp, và phải hiểu rằng đó là con đường vất vả, nhiều hiểm nguy.

Rồi đến bước cuối cùng, bước khó nhất với người đang sợ: lập kế hoạch. Hãy nghĩ ra vài phương án, cân nhắc kỹ rồi chọn một. Nếu chưa thật tự tin về hướng đi, ở yên bao giờ cũng tốt hơn. Khi trời đã tối, khi bạn đang bị thương hoặc đã gần kiệt sức, hãy ở nguyên chỗ và chờ.

(Xem thêm: Tàu Vũ Trụ Fermi Explorer: Dự Án Táo Bạo Bay Đến Alpha Centauri)

Nơi Trú Ẩn Và Hơi Ấm, Cuộc Chiến Với Thiên Nhiên

Người ta hay nghĩ lạc rừng là chuyện đói khát. Thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Giới sinh tồn có một quy tắc ba dễ nhớ: con người chịu được khoảng ba giờ khi thiếu nơi trú trong điều kiện khắc nghiệt, khoảng ba ngày khi thiếu nước và khoảng ba tuần khi thiếu thức ăn. Đó là con số ước lượng, thay đổi theo thể trạng và thời tiết, nhưng nó kể cho chúng ta nghe đúng thứ tự ưu tiên. Hơi ấm đến trước, rồi nước, thức ăn xếp sau cùng.

Đêm trong rừng lạnh và ẩm hơn bạn nghĩ rất nhiều, nhất là khi quần áo đã ướt mưa hay ướt mồ hôi. Hãy cố gắng mặc quần áo ấm che kín da, cởi ngay đồ ướt và hạn chế thời gian ở ngoài trời lạnh. Người bị hạ thân nhiệt thường run rẩy, mệt lả, lú lẫn, tay vụng về, nói líu và buồn ngủ. Nếu bạn hoặc người đi cùng có những dấu hiệu này, đó là tình trạng khẩn cấp, cần được ủ ấm và hỗ trợ y tế ngay khi có thể.

Vậy nên trước khi trời tối hẳn, hãy dành sức cho việc dựng một chỗ trú tạm:

• Chọn chỗ khuất gió, nền đất khô, tránh ngay dưới cây khô hoặc cành mục có thể gãy.
• Lót lá khô, cành nhỏ hoặc ba lô dưới người để cái lạnh từ mặt đất không truyền lên.
• Dùng áo mưa, bạt hoặc chăn mỏng làm mái che, mặc nhiều lớp quần áo và giữ ấm đầu, cổ.
• Vận động nhẹ khi thấy lạnh, nhưng tránh để mồ hôi thấm áo vì đồ ướt lấy đi nhiệt rất nhanh.

Nước Là Thứ Quan Trọng Nhất

Mất nước cơ thể đến lặng lẽ, làm đầu óc chậm đi đúng vào lúc bạn cần tỉnh táo nhất. Những dấu hiệu cần để ý gồm khát nước, miệng khô dính, đi tiểu ít hoặc nước tiểu vàng đậm, da khô mát, đau đầu và chuột rút. Hãy uống từng ngụm đều đặn thay vì đợi đến khi khát cháy cổ, và chia số nước đang có thành nhiều lần khi chưa tìm được nguồn mới.

Nguồn nước dễ kiếm nhất là nước mưa hứng bằng áo mưa hoặc bạt, rồi đến sương sớm thấm vào khăn vắt ra. Nếu buộc phải dùng nước suối, hãy chọn nước đang chảy thay vì nước đọng và đun sôi kỹ nếu có lửa. Lọc qua vải chỉ loại được cặn, không diệt được vi khuẩn. Một ngụm nước bẩn có thể gây tiêu chảy, và tiêu chảy làm bạn mất nước nhanh hơn cả lúc chưa uống gì. Đừng đi quá xa chỉ để tìm nước nếu chưa chắc mình quay lại được chỗ trú.

Làm Sao Để Người Khác Tìm Thấy Bạn

Ở yên chỉ có ích khi có người biết nơi để tìm bạn. Vì thế sau khi đã có chỗ trú, bạn phải lên tiếng, theo nghĩa đen. Số ba cũng là con số quốc tế của tín hiệu cầu cứu: ba tiếng còi, ba đống lửa, ba lần chớp sáng, lặp lại đều đặn.

Tiếng còi đi xa hơn giọng nói và không làm bạn kiệt sức, nên hãy thổi ba tiếng ngắn rồi nghỉ, lặp lại. Gương nhỏ, mặt đồng hồ hay đèn pin có thể vẫy về phía người ở xa hoặc máy bay, ban đêm thì chớp đèn theo nhịp ba lần. Hãy trải áo mưa màu sáng hoặc quần áo sặc sỡ ở chỗ trống, hay treo lên cao để dễ nhìn thấy từ trên không. Nếu có khoảng đất trống, xếp cành cây hoặc đá thành chữ SOS thật lớn.

Lửa và khói cũng là tín hiệu rất mạnh, khói dễ thấy ban ngày, lửa dễ thấy ban đêm. Nhưng lửa cũng là con dao hai lưỡi. Chỉ nhóm trên nền đất trống, cách xa lá khô và không bao giờ bỏ lửa không người trông, nhất là vào mùa khô khi một đốm than nhỏ cũng đủ thiêu cả triền rừng.

Những Sai Lầm Của Người Mệt Và Sợ

Chúng tôi gom lại các sai lầm thường gặp, vì nhiều khi chính những quyết định nhỏ lúc kiệt sức mới đẩy người ta vào chỗ nguy hiểm hơn.

• Cố đi tiếp khi đã mệt: hãy nghỉ ngay khi bắt đầu thấy mệt, đừng chờ đến lúc đổ gục. Cơ thể không thể vừa đi hết sức vừa tiêu hóa thức ăn, nên khi ăn hãy nghỉ trong bóng râm ít nhất 30 phút.
• Di chuyển giữa trưa nắng: vào những ngày nóng, nên tránh đi trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
• Coi thường vết thương nhỏ: chỗ phồng rộp hay vết trầy nếu cứ mặc kệ sẽ nặng dần và khiến việc hồi phục khó hơn. Hãy xử lý khi nó còn nhỏ.
• Ăn thử quả, nấm, lá chưa rõ: ngộ độc gây nôn và tiêu chảy, khiến bạn mất nước nặng. Chịu đói vài ngày vẫn an toàn hơn.
• Rời chỗ trú mà không để lại dấu: nếu buộc phải đi, hãy để lại vật dễ thấy và dấu chỉ hướng bạn đã đi cho người tìm kiếm.

Chuyến Đi An Toàn Bắt Đầu Từ Cánh Cửa Nhà Bạn

Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng phần lớn câu chuyện sinh tồn được viết ra trước khi bạn bước vào rừng. Trước khi lên đường, hãy nói cho người thân biết chính xác bạn đi đâu, theo cung đường nào, mấy giờ về, đi bằng phương tiện gì, đỗ xe ở đâu và có bao nhiêu người cùng đi. Đừng đi một mình. Hãy hỏi kiểm lâm hoặc ban quản lý khu rừng về cảnh báo cháy, thú dữ, lũ hay đường bị đóng.

Trong ba lô nên có đủ thức ăn và nước cho cả những giờ ngoài dự tính, la bàn mà bạn biết dùng, bản đồ khu vực, giày chắc chân, quần áo mặc được nhiều lớp, tất dự phòng, chăn mỏng, đèn pin và diêm đựng trong hộp chống nước. GPS có thể mất tín hiệu hoặc hết pin, điện thoại cũng thường không có sóng, nên những món đơn giản kia mới là thứ cứu bạn khi mọi thứ hiện đại đều im lặng.

Giữ Lấy Ngọn Lửa Trong Đầu Mình

Điều quan trọng nhất của người bị lạc là thái độ lạc quan. Nghe thì giản dị, nhưng khi đêm xuống, rừng im phăng phắc và bụng cồn cào, chính niềm tin rằng mình sẽ về được mới giữ cho đôi tay còn đủ sức dựng nổi một mái che.

Hãy chia thời gian thành những việc nhỏ có thể làm xong: dựng chỗ trú, hứng nước, kiểm tra tín hiệu, nghỉ ngơi. Mỗi việc hoàn thành là một lần bạn lấy lại quyền kiểm soát từ nỗi sợ. Nói thành tiếng với chính mình cũng giúp đầu óc bớt hoảng. Và nếu bạn thấy ngượng vì phải thừa nhận mình bị lạc, hãy gạt cảm giác đó đi. Người đi rừng nào cũng có thể gặp chuyện này, và đội cứu hộ luôn muốn được gọi sớm hơn là muộn.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Cách Sinh Tồn Khi Mắc Kẹt Trong Rừng (FAQ)

Lạc Trong Rừng Mà Điện Thoại Không Có Sóng Thì Nên Làm Gì?

Hãy giữ pin bằng cách bật chế độ tiết kiệm pin hoặc chế độ máy bay, giảm độ sáng màn hình và tắt các ứng dụng chạy nền. Chỉ bật máy vào những khoảng thời gian cố định để thử gọi hoặc nhắn tin, vì tin nhắn SMS thường gửi đi được ở nơi sóng yếu hơn cuộc gọi. Khi có sóng, bạn có thể gọi số 112, đầu số khẩn cấp cho cứu nạn cứu hộ ở Việt Nam, hoặc số của kiểm lâm khu vực nếu đã lưu từ trước. Hãy nói rõ tên khu rừng, điểm xuất phát, vị trí cuối cùng bạn nhớ và tọa độ nếu điện thoại hiển thị được. Nếu thấy an toàn, có thể bước lên điểm cao gần đó để thử bắt sóng rồi quay về chỗ cũ.

Mưa To Hoặc Nước Suối Dâng Nhanh Thì Phải Làm Sao?

Hãy di chuyển lên chỗ cao hơn và tránh xa lòng suối, chân dốc. Mưa lớn ở thượng nguồn có thể gây lũ quét dù chỗ bạn đứng trời chưa mưa, và nước thường lên rất nhanh. Khi có sấm sét, đừng trú dưới một cây đơn độc. Giữ cho quần áo khô bằng áo mưa hoặc bạt, vì đồ ướt sẽ làm bạn lạnh nhanh hơn.

Gặp Rắn, Vắt Hay Ong Trong Rừng Thì Xử Lý Thế Nào?

Rắn thường né người nếu không bị dồn vào thế bí, nên hãy đứng yên rồi lùi chậm, không đuổi hay đập. Nếu bị cắn, giữ bình tĩnh, hạn chế cử động, cố định chi bị cắn và tìm trợ giúp y tế sớm. Không rạch vết cắn, không hút, không buộc garo thật chặt. Với ong, hãy che mặt và rời khỏi khu vực từ từ, không vung tay. Với vắt hoặc đỉa, dùng móng tay gạt phần đầu hút ra, đừng giật mạnh, sau đó rửa sạch vết cắn.

Nếu Đi Theo Đoàn Mà Có Người Bị Lạc Thì Phải Làm Gì?

Cả nhóm nên dừng lại, đếm người, gọi tên và thổi còi theo nhịp đều. Đừng tản ra từng người đi tìm, vì làm vậy chỉ khiến thêm người lạc. Hãy ghi lại giờ và vị trí lần cuối nhìn thấy người đó, cử một người ở lại điểm cuối cùng và báo ngay cho kiểm lâm hoặc lực lượng cứu hộ. Thông tin càng chính xác thì việc tìm kiếm càng nhanh.

Không Có La Bàn Thì Làm Sao Biết Hướng?

Có thể dựa vào mặt trời để biết đại khái hướng nhìn chung: mặt trời mọc ở phía đông và lặn ở phía tây. Cách này chỉ cho bạn khái niệm về hướng, không đủ chính xác để dẫn đường qua rừng rậm. Vì vậy hãy xem đó là thông tin để báo cho đội cứu hộ hoặc để chọn hướng quan sát, chứ đừng coi đó là lý do rời bỏ chỗ trú.

Kết Luận

Rừng không ác ý, nó chỉ không quan tâm. Người sống sót thường không phải người khỏe nhất hay giỏi nhất, mà là người dám dừng lại đúng lúc, biết giữ ấm, giữ nước, báo hiệu cho người khác và giữ được cái đầu bình tĩnh. Chúng tôi hy vọng bạn sẽ không bao giờ phải dùng đến những điều này. Nhưng nếu một ngày tán rừng khép lại và lối mòn biến mất, hãy ngồi xuống, hít một hơi thật sâu, nhớ bốn chữ STOP và bắt đầu từ đó.