Campi Flegrei Là Siêu Núi Lửa Gì? Cấu Trúc Miệng Trũng (Caldera) Và Các Hoạt Động Địa Nhiệt

Nằm ngay sát thành phố Naples đông đúc ở miền nam nước Ý, Campi Flegrei (còn được gọi là Phượng Hoàng Nguyên hay Cánh đồng cháy) là một trong những hệ thống núi lửa đặc biệt và được theo dõi ngặt nghèo nhất trên thế giới. Không giống như những ngọn núi lửa hình nón thông thường, Campi Flegrei thực chất là một siêu miệng trũng (caldera) khổng lồ dưới lòng đất. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ Campi Flegrei là núi lửa gì, cấu trúc địa chất đặc thù, lịch sử phun trào và tình hình hoạt động của nó.

Siêu Núi Lửa Campi Flegrei Là Gì?

Campi Flegrei là một phức hợp siêu miệng trũng (caldera complex) rộng khoảng 13 km, nằm ở vùng Campania, miền nam nước Ý. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithsonian, khu vực này bao gồm một phần thành phố Naples và mở rộng xuống phía nam bên dưới vịnh Pozzuoli. Tên gọi "Campi Flegrei" trong tiếng Ý có nghĩa là "những cánh đồng cháy", bắt nguồn từ lịch sử hoạt động địa nhiệt dày đặc với các suối nước nóng và lỗ thông hơi tại đây.

• Vị trí: Vùng đô thị Naples, Campania, Ý (gần ngọn núi lửa nổi tiếng Vesuvius).
• Cấu trúc địa chất: Miệng trũng khổng lồ (caldera) rộng khoảng 13 km, chứa nhiều miệng phun nhỏ hơn, hố trũng túp và các hồ núi lửa.
• Hoạt động địa nhiệt: Nổi bật với miệng hố Solfatara có các lỗ thông hơi (fumaroles) phát thải hơi nước và bùn sôi liên tục.
• Cơ quan giám sát: Đài quan sát Vesuvius thuộc Viện Địa vật lý và Khảo sát núi lửa Quốc gia Ý (INGV).

(Xem thêm: Furnas Là Núi Lửa Gì? Vị Trí, Cấu Trúc Và Lịch Sử Tại Azores)

Cấu Trúc Miệng Trũng (Caldera) Và Các Hoạt Động Địa Nhiệt

Campi Flegrei không phải là một ngọn núi đơn lẻ mà là một vùng trũng rộng lớn hình thành từ những vụ sụt lún và phun trào thảm khốc trong quá khứ địa chất:

• Hệ thống phun khí và bùn sôi: Khu vực Solfatara bên trong miệng trũng chứa hàng loạt lỗ phun khí lưu huỳnh và các hồ bùn sôi sục, tạo nên cảnh quan đặc trưng thu hút nghiên cứu khoa học.
• Sự hình thành ngọn núi trẻ Monte Nuovo: Lần phun trào gần đây nhất của hệ thống này diễn ra vào năm 1538, kéo dài trong 8 ngày và tạo ra ngọn núi Monte Nuovo (Ngọn núi mới) - ngọn núi trẻ nhất châu Âu.

Lịch Sử Phun Trào Và Mức Độ "Siêu Núi Lửa"

Trong lịch sử, Campi Flegrei từng trải qua những đợt phun trào cực kỳ khủng khiếp:

• Vụ nổ Campanian Ignimbrite (39.000 năm trước): Đây là vụ phun trào siêu mạnh (VEI 7) phun ra lượng vật liệu khổng lồ bao phủ khắp khu vực miền nam Châu Âu và thay đổi hoàn toàn cảnh quan địa chất.
• Các chu kỳ hoạt động sau: Khu vực này tiếp tục trải qua các giai đoạn phun trào lớn cách đây khoảng 35.000 và 12.000 năm trước khi bước vào giai đoạn tương đối tĩnh lặng trong nhiều thế kỷ gần đây.

Tình Hình Hoạt Động Gần Đây

Trong những năm gần đây, Campi Flegrei cho thấy những dấu hiệu thức giấc đáng chú ý:

• Hiện tượng nâng mặt đất (Uplift): Vùng đất xung quanh khu vực Pozzuoli liên tục trải qua hiện tượng phình lên với tốc độ ổn định (khoảng vài centimet mỗi tháng), cho thấy áp lực từ hệ thống mác-ma ngầm đang gia tăng.
• Hoạt động địa chấn gia tăng: Các đợt bùng phát động đất nông liên tục xảy ra với hàng nghìn trận động đất nhỏ mỗi năm, thu hút sự giám sát nghiêm ngặt 24/7 từ các cơ quan bảo vệ dân sự Ý.

Siêu Núi Lửa Campi Flegrei Có Nguy Hiểm Không?

Có, Campi Flegrei được đánh giá là một trong những siêu miệng trũng nguy hiểm nhất hành tinh không chỉ do năng lực phun trào tiềm tàng mà còn vì vị trí địa lý:

• Mật độ dân số cực cao: Hơn nửa triệu người đang sinh sống ngay trực tiếp bên trên và xung quanh khu vực miệng trũng nguy hiểm này.
• Rủi ro dòng phún xuất nhiệt (Pyroclastic flow): Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu xảy ra hoạt động phun trào lớn, tốc độ và nhiệt độ của dòng vật liệu thiêu đốt sẽ tạo ra thách thức lớn cho các kế hoạch sơ tán đô thị.

Kết Luận

Campi Flegrei với sự kết hợp giữa di sản địa chất độc đáo và vị trí áp sát khu vực đông dân cư biến nơi đây thành tâm điểm giám sát tối quan trọng của khoa học hiện đại.

Nguồn tham khảo:

Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV). Campi Flegrei.