Furnas Là Núi Lửa Gì? Vị Trí, Cấu Trúc Và Lịch Sử Tại Azores
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Nằm trên hòn đảo São Miguel lớn nhất và đông dân nhất của quần đảo Azores (Bồ Đào Nha) giữa Đại Tây Dương, núi lửa Furnas là một trong ba hệ thống núi lửa dạng tầng có miệng trũng (stratovolcano with caldera) hoạt động nổi bật nhất trong khu vực. Không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên tuyệt mỹ với các hồ nước và suối nước nóng, nơi đây còn lưu giữ những dấu ấn địa chất độc đáo. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ Furnas là núi lửa gì, cấu trúc miệng trũng phức hợp, lịch sử phun trào và các hoạt động địa nhiệt nổi bật.
Furnas Là Núi Lửa Gì?
Furnas là một tổ hợp núi lửa dạng tầng có miệng trũng (stratovolcano with caldera) nằm ở phần phía đông của đảo São Miguel, thuộc quần đảo Azores, Bồ Đào Nha. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithsonian và các tài liệu địa chất, hệ thống này nổi tiếng với các miệng trũng lồng nhau (nested calderas), hệ thống suối khoáng nóng phong phú và là điểm đến du lịch sinh thái - địa chất hàng đầu.
- Vị trí: Đảo São Miguel, quần đảo Azores, Bồ Đào Nha.
- Cấu trúc địa chất: Phức hợp miệng trũng lồng nhau (nested caldera complex) với đường kính khoảng 6 km và chiều sâu từ 300 đến 400 m.
- Đặc trưng địa nhiệt: Nổi bật với các mỏm đá phun khí (solfataras), suối nước nóng và các hồ nước núi lửa.
(Xem thêm: Terceira Là Núi Lửa Gì? Vị Trí, Cấu Trúc Và Đặc Điểm Tại Azores)
Cấu Trúc Miệng Trũng (Caldera) Và Hệ Thống Hồ Nước
Cấu trúc của Furnas được định hình qua hàng chục nghìn năm tiến hóa địa chất với các miệng trũng sụt lún quy mô lớn:
- Hệ thống miệng trũng lồng nhau: Khu vực đỉnh núi bao gồm các miệng trũng hình elip được hình thành từ các đợt sụt lún khác nhau trong lịch sử (miệng trũng cổ có niên đại cách đây khoảng 34.000 năm).
- Hồ Furnas (Lagoa das Furnas): Nằm ở phía tây của lòng chảo miệng trũng, đây là một hồ nước ngọt đẹp mắt, xung quanh có các điểm phun khí và suối khoáng nóng sôi sục.
- Hoạt động phun khí (Solfataras): Phía đông lòng chảo và khu vực làng Furnas tập trung nhiều lỗ thông hơi, mạch nước ngầm giàu khoáng chất và các bể bùn sôi do tương tác giữa hơi nước magma và tầng chứa nước nông.
Lịch Sử Phun Trào Lịch Sử Năm 1630
Trong lịch sử ghi nhận kể từ khi con người sinh sống tại Azores, Furnas từng trải qua một đợt phun trào dữ dội:
- Vụ phun trào năm 1630: Đây là vụ phun trào lịch sử duy nhất được ghi nhận của Furnas. Sự kiện kéo dài khoảng một tuần tại lỗ phun Pico de Areia thuộc vành đai phía nam miệng trũng.
- Sức tàn phá: Đây là một vụ phun trào dạng bùng nổ mạnh mẽ (kiểu Vulcanian, VEI=4) tạo ra lượng lớn đá bọt, hình thành vòm dung nham và sinh ra các dòng pyroclastic cùng dòng bùn đất gây thiệt hại lớn.
Tình Hình Hoạt Động Gần Đây Và Tiềm Năng Địa Nhiệt
Hiện tại, Furnas không phun trào dung nham bề mặt nhưng hệ thống địa nhiệt bên dưới vẫn duy trì hoạt động rất sôi động:
- Giám sát khoa học: Các nhà khoa học thường xuyên theo dõi các dòng khí carbon dioxide (CO2) khuếch tán, thành phần hóa học của nước suối khoáng và tín hiệu địa chấn để đảm bảo an toàn.
- Khai thác du lịch và văn hóa: Khu vực suối nước nóng tại làng Furnas nổi tiếng với món ăn truyền thống Cozido das Furnas - được nấu chín chậm bằng chính nhiệt lượng từ lòng đất núi lửa.
Núi Lửa Furnas Có Nguy Hiểm Không?
Có, dù hiện tại ở trạng thái tĩnh lặng, Furnas vẫn là một hệ thống núi lửa hoạt động tiềm ẩn rủi ro:
- Khí độc địa nhiệt: Nồng độ khí CO2 thoát ra từ các đứt gãy ngầm đôi khi có thể tích tụ ở các vùng trũng thấp, gây nguy hiểm cho động thực vật địa phương.
- Tiềm năng bùng nổ trong tương lai: Do cấu trúc miệng trũng phức hợp và lịch sử từng xảy ra phun trào lớn, các cơ quan nghiên cứu vẫn duy trì giám sát chặt chẽ hệ thống này.
Kết Luận
Furnas nổi bật với cảnh quan hồ nước tuyệt đẹp, suối khoáng nóng dồi dào và dấu ấn lịch sử từ vụ phun trào năm 1630, nơi đây vừa là điểm đến du lịch hấp dẫn vừa là đối tượng nghiên cứu địa chất quan trọng.
Nguồn tham khảo:
