Terceira Là Núi Lửa Gì? Vị Trí, Cấu Trúc Và Đặc Điểm Tại Azores
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Nằm giữa vùng biển Đại Tây Dương bao la, hòn đảo Terceira thuộc quần đảo Azores (Bồ Đào Nha) không chỉ là một vùng đất định cư lịch sử mà thực chất là một cấu trúc núi lửa phức hợp khổng lồ được hình thành từ nhiều hệ thống phun trào chồng lấp lên nhau. Được kiến tạo từ hoạt động mác-ma án ngữ tại điểm giao nhau của các mảng kiến tạo đại dương, Terceira chứa đựng hệ thống địa chất vô cùng đa dạng với các miệng trũng caldera, núi lửa tầng và các lỗ phun khí ngầm. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ Terceira là núi lửa gì, cấu trúc các hệ thống trung tâm và đặc điểm hoạt động độc đáo tại đây.
Terceira Là Núi Lửa Gì?
Terceira là một hòn đảo núi lửa hình thành từ tổ hợp nhiều trung tâm phun trào lớn (volcanic complex island) nằm trên đường sống núi giữa Đại Tây Dương thuộc quần đảo Azores, Bồ Đào Nha. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithsonian, hòn đảo này không phải là một ngọn núi đơn lẻ mà bao gồm các phức hợp núi lửa chính kết hợp lại qua hàng trăm nghìn năm tiến hóa địa chất, trong đó nổi bật nhất là các hệ thống Santa Bárbara, Pico Alto và các khu vực đới nứt gãy trung tâm.
- Vị trí: Quần đảo Azores, giữa Đại Tây Dương, thuộc chủ quyền Bồ Đào Nha.
- Cấu trúc địa chất: Tổ hợp phức hợp bao gồm các núi lửa tầng (như Santa Bárbara), các miệng trũng caldera cổ (như Cinco Picos, Guilherme Moniz) và các vòm trachyte (như Pico Alto).
- Đặc điểm kiến tạo: Nằm tại khu vực giao nhau giữa các mảng kiến tạo lớn (Azonian triple junction), tạo ra các đới nứt gãy phun trào dung nham bazan và silic.
(Xem thêm: Svartsengi Là Núi Lửa Gì? Hệ Thống Phun Trào Và Địa Nhiệt Tại Iceland)
Các Trung Tâm Núi Lửa Chính Trên Đảo Terceira
Cấu trúc của Terceira được chia thành nhiều hệ thống núi lửa thành phần với các đặc điểm hình thái khác nhau:
- Núi lửa Santa Bárbara: Là ngọn núi lửa dạng tầng (stratovolcano) trẻ nhất nằm ở phần phía tây của đảo, đạt độ cao khoảng 1.021 m và có lịch sử hoạt động phun trào trong thời kỳ lịch sử.
- Khu vực Pico Alto: Nằm ở phần bắc-trung tâm của đảo, đặc trưng bởi các vòm dung nham (lava domes) và dòng chảy đá trachyte hình thành qua các đợt phun trào giàu silic.
- Các miệng trũng caldera cổ: Bao gồm các cấu trúc sụt lún lớn như Cinco Picos và Guilherme Moniz, hiện nay phần lòng chảo đã bị phủ lấp một phần bởi các dòng dung nham bazan trẻ hơn.
Đặc Điểm Phun Trào Và Hiện Tượng "Bóng Bay Dung Nam" Độc Đáo
Bên cạnh các hoạt động trên cạn, Terceira còn ghi dấu ấn với các đợt phun trào dưới biển độc đáo tại vùng ven bờ:
- Hoạt động ngầm ngoài khơi (Serreta): Các đợt phun trào ngầm từng diễn ra ở khu vực phía tây gần Serreta (như sự kiện cuối thế kỷ 20).
- Hiện tượng bong bóng dung nham (Lava balloons): Trong các đợt phun trào ngầm, các khối dung nham nóng chứa bọt khí mở rộng đột ngột, nổi lên mặt nước biển tạo thành các quả bóng dung nham nổi trước khi nguội đi và chìm xuống đáy.
Danh Sắng Địa Chất Và Du Lịch Nổi Bật
Nhờ đặc tính địa chất đặc thù, Terceira sở hữu nhiều điểm tham quan thiên nhiên thu hút đông đảo du khách:
- Hang động Algar do Carvão: Một ống dung nham (lava tube) cổ nổi tiếng thế giới nằm ngay trong lòng một miệng núi lửa cũ, cho phép du khách đi sâu vào khám phá không gian ngầm kỳ ảo.
- Khu vực phun khí Furnas do Enxofre: Nơi tập trung các lỗ thông khí địa nhiệt (fumaroles) tỏa khói và hơi nước mang mùi lưu huỳnh đặc trưng.
- Cảnh quan Mistérios Negros: Vùng dung nham khô sẫm màu tạo thành từ các chu kỳ phun trào lịch sử, có thảm thực vật xanh tươi bao phủ.
Kết Luận
Terceira với sự kết hợp giữa các đợt phun trào lịch sử và cảnh quan địa chất phong phú biến nơi đây thành điểm đến nghiên cứu và du lịch hàng đầu.
Nguồn tham khảo:
Smithsonian Institution. Global Volcanism Program - Terceira.
