Núi Phú Sĩ (Fuji) Là Núi Lửa Gì? Cập Nhật Mới Nhất 2026
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Núi Phú Sĩ là núi lửa gì, lần phun trào cuối cùng diễn ra khi nào và hiện nay ngọn núi này có đáng lo ngại không? Bài viết tổng hợp dữ liệu từ USGS, Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Smithsonian và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), cập nhật đến cuối tháng 10/2026.
Núi Phú Sĩ (Fuji San) Là Núi Lửa Gì?
Núi Phú Sĩ (Fuji) là núi lửa tầng (stratovolcano), được hình thành từ nhiều lớp dung nham, tro và vật liệu phun trào chồng lên nhau qua hàng chục nghìn năm. Ngọn núi lửa Fuji này nằm ở đới hút chìm trên lớp vỏ lục địa dày hơn 25 km.
- Loại núi lửa: núi lửa tầng, sườn dốc, hình nón đối xứng gần như hoàn hảo.
- Độ cao: 3.776 m (khoảng 12.389 feet).
- Vị trí: đảo Honshu, giáp ranh hai tỉnh Shizuoka và Yamanashi, tọa độ khoảng 35,36°B - 138,73°Đ.
- Bối cảnh kiến tạo: nằm trong Vành đai Lửa Thái Bình Dương, tại nơi nhiều mảng kiến tạo gặp nhau.
- Thành phần đá: chủ yếu là bazan, nên các đợt phun trào thường có cả dung nham lẫn tro bụi.
(Xem thêm: Vì Sao Blockchain Bitcoin Chưa Bị Phá Vỡ? Phân Tích Chi Tiết)
Cấu Trúc Địa Chất Phức Tạp Dưới Hình Dáng Hoàn Hảo
Theo mô tả của GVP, hình nón quen thuộc của Fuji che giấu một nguồn gốc khá phức tạp. Ngọn núi hiện đại hình thành sau kỷ băng hà, được xây trên một nhóm núi lửa cũ chồng lấn lên nhau. Phần còn sót lại của chúng tạo nên những chỗ gồ ghề trên đường viền của núi.
- Ko-Fuji (Fuji cổ): lớp núi lửa cũ nằm bên dưới.
- Shin-Fuji (Fuji mới): phần núi lửa trẻ hình thành trong khoảng 10.000 năm gần đây, phủ lên Ko-Fuji.
- Kích thước: đường kính chân núi gần 50 km, miệng núi lửa trên đỉnh rộng khoảng 500 m và sâu khoảng 250 m.
Núi Phú Sĩ Có Còn Hoạt Động Không?
Có. Núi Phú Sĩ được xếp vào nhóm núi lửa hoạt động, dù đã hơn 300 năm chưa phun trào. "Hoạt động" trong địa chất học nghĩa là núi lửa có bằng chứng phun trào trong thời Holocene (khoảng 11.700 năm gần đây) và vẫn có thể phun trào trở lại, không có nghĩa là đang phun. Núi lửa có thể ngủ yên hàng thế kỷ rồi mới thức giấc, vì vậy "lâu chưa phun" không đồng nghĩa với "đã tắt".
Lần Phun Trào Cuối Cùng: Sự Kiện Hōei Năm 1707
USGS và GVP ghi nhận lần phun trào được xác nhận gần nhất của núi lửa Fuji diễn ra năm 1707 và là lần lớn nhất trong thời kỳ có sử liệu. Tro bụi phủ tới Edo (nay là Tokyo) và một miệng núi lửa mới hình thành ở sườn đông nam, gọi là miệng Hōei.
- Thời gian: bắt đầu ngày 16/12/1707 và kết thúc vào khoảng đầu năm 1708, kéo dài chừng hai tuần theo các mô tả phổ biến.
- Kiểu phun trào: khởi đầu bằng cột tro và đá bọt kiểu Plinian, sau khoảng 6 giờ chuyển sang phun đài dung nham bazan.
- Quy mô: chỉ số nổ núi lửa VEI 5, mức cao nhất trong lịch sử ghi chép của Fuji.
- Tác nhân khởi phát: diễn ra chỉ vài tuần sau trận động đất Hōei mạnh khoảng 8,4 độ vào tháng 10/1707.
- Thiệt hại: tro phủ thành phố cách đó khoảng 100 km, gây hư hại nhà cửa và mùa màng.
Một số cơ sở dữ liệu còn liệt kê các sự kiện "không chắc chắn" vào năm 1708, 1770 và 1854, nhưng chúng chưa được xác nhận như phun trào. Vì vậy mốc 1707 vẫn là lần phun trào được xác nhận gần nhất.
Dữ Liệu Mới Nhất: Mức Cảnh Báo Và Giám Sát Năm 2026
Tính đến cuối tháng 10/2026, các nguồn theo dõi cho thấy núi Phú Sĩ không có dấu hiệu phun trào sắp xảy ra. JMA duy trì mức cảnh báo núi lửa Cấp 1, mức thấp nhất trong thang 5 cấp, với nội dung là lưu ý đây là núi lửa hoạt động. JMA đã công bố dự báo thường trực ở mức này từ ngày 1/12/2007.
- Giám sát liên tục: JMA theo dõi 24/7 bằng máy đo địa chấn, máy đo độ nghiêng, trạm GNSS và camera.
- Bản đồ nguy cơ: được sửa đổi đáng kể vào tháng 3/2021, lần đầu tiên sau 17 năm.
- Tin đồn trên mạng: khi lượng tìm kiếm về "Fuji phun trào" tăng vọt, JMA xác nhận không có dấu hiệu bất thường. Tỉnh Yamanashi từng cảnh báo các bài đăng gắn động đất với việc Fuji sắp phun trào không có cơ sở khoa học được xác nhận.
- Dân số chịu ảnh hưởng: theo dữ liệu GVP, khoảng 907.000 người sống trong bán kính 30 km và hơn 25 triệu người trong bán kính 100 km.
Tin Đồn Phú Sĩ Phun Trào: Điều Gì Là Thật, Điều Gì Là Giả?
Mỗi khi xảy ra động đất gần núi Phú Sĩ, mạng xã hội lại xuất hiện những thông tin cho rằng núi lửa sắp hoặc đã phun trào, trong khi dữ liệu quan trắc chính thức không ghi nhận dấu hiệu bất thường. Việc phân biệt tin đồn với khuyến nghị chuẩn bị thiên tai của chính phủ là điều cần thiết để tránh hoang mang không cần thiết. Nhưng nhiều thông tin từ TikTok, đang thổi phòng sai sự thật là núi Phú Sĩ (Fuji San) chuẩn bị phun trào, gây hoang mang cho người xem, nếu đang ở Nhật Bản, trong phạm vi hoạt động của núi Phú Sĩ hoặc những người có người thân ở Nhật Bản.
- Tin giả tháng 6/2026: ngay sau trận động đất ngày 26/6/2026, một bài đăng trên X khẳng định Phú Sĩ đã phun trào. Đến 17 giờ ngày 1/7, bài đăng này đã có hơn 160.000 lượt xem. Cục Phòng chống thiên tai tỉnh Yamanashi khẳng định hoàn toàn không có dấu hiệu phun trào và cho biết đã ghi nhận nhiều trường hợp thông tin sai lệch tương tự.
- Làn sóng tìm kiếm tháng 9/2026: lượng tìm kiếm về khả năng Phú Sĩ phun trào tăng mạnh tại Nhật Bản. JMA cho biết núi lửa vẫn ở Cấp 1 và không có thông tin núi lửa mới trong tuần.
- Tiền lệ năm 2021: sau trận động đất 4,8 độ gần Phú Sĩ vào tháng 12/2021, từ khóa "Mt Fuji eruption" từng lọt xu hướng trên Twitter. JMA khi đó cho biết dữ liệu quan trắc không có điểm bất thường và khó có mối liên hệ giữa trận động đất với khả năng phun trào.
- Tin đồn gắn với ngày 2/11/2026: mạng xã hội lan truyền nhiều giả thuyết về một thảm họa vào ngày 2/11/2026, trong đó có Phú Sĩ phun trào. Theo các bài kiểm chứng của Nhật Bản, chưa có thông tin đáng tin cậy nào chứng minh các sự kiện đó sẽ xảy ra. Ngày 2/11 là ngày dự kiến ra mắt Cơ quan Phòng chống thiên tai quốc gia.
Tích Trữ Nhu Yếu Phẩm: Khuyến Nghị Chính Thức Không Phải Dấu Hiệu Núi Lửa Sắp Phun
Việc người dân Nhật Bản dự trữ lương thực và nước uống có liên quan nhiều đến chương trình phòng chống thiên tai của chính phủ hơn là đến tin đồn trên mạng. Nhiều cơ quan Nhật Bản đã chủ động khuyến khích điều này, đồng thời nhấn mạnh hiện không có dấu hiệu phun trào:
- Hội đồng chuyên gia (3/2025): báo cáo đánh giá tác động tro bụi cho biết một đợt phun trào lớn có thể khiến tro rơi trên 11 tỉnh, thành phố và có thể kéo dài từ hai tuần trở lên. Hội đồng khuyến nghị người dân ở nhà và dự trữ nhiều hơn mức thông thường.
- Chính quyền Tokyo (2025): video mô phỏng bằng AI nhân dịp Ngày Phòng chống thiên tai núi lửa. Đoạn video có cảnh một gia đình với tủ đựng thực phẩm đóng hộp và hộp sơ cứu, kèm tuyên bố chính thức rằng hiện không có dấu hiệu Phú Sĩ phun trào.
- Văn phòng Nội các (5/2026): công bố video giới thiệu thiệt hại do tro bụi và kêu gọi bổ sung dự trữ để có thể sống tại nhà một tuần, gồm nước, thực phẩm, đồ vệ sinh và thuốc men.
- Kêu gọi toàn quốc (11/2026): theo các báo cáo, Bộ trưởng phụ trách phòng chống thiên tai dự kiến phát đi "yêu cầu khẩn cấp" khuyến khích các hộ gia đình dự trữ nhu yếu phẩm trong ngày ra mắt cơ quan phòng chống thiên tai mới. Nội dung tập trung vào các thảm họa như động đất Nankai và động đất ngay dưới Tokyo, không phải một cảnh báo riêng về Phú Sĩ.
Vì vậy, việc một số hộ gia đình chuẩn bị thêm thực phẩm và nước uống là hành động phòng ngừa phù hợp với khuyến nghị chính thức, không phải bằng chứng cho thấy núi lửa sắp phun trào. Hiện chưa có dữ liệu đáng tin cậy cho thấy tình trạng mua gom hoảng loạn trên diện rộng vì tin đồn về Phú Sĩ.
Cách Nhận Biết Tin Đồn Về Núi Lửa
- Kiểm tra mức cảnh báo hiện hành trên trang thông tin núi lửa của JMA. Cấp 1 nghĩa là không có dấu hiệu phun trào sắp xảy ra.
- Đối chiếu với thông báo của chính quyền tỉnh Yamanashi và Shizuoka, những nơi chịu trách nhiệm trực tiếp về phòng chống thiên tai quanh Phú Sĩ.
- Cảnh giác với bài đăng gắn một trận động đất với việc núi lửa "sắp phun". Động đất gần núi lửa không đồng nghĩa với phun trào.
- Không chia sẻ ảnh hoặc video chưa rõ nguồn, vì hình ảnh do AI tạo ra từng bị lan truyền như cảnh phun trào thật tại các núi lửa Nhật Bản khác.
- Tách việc chuẩn bị thiên tai khỏi nỗi sợ. Dự trữ nước và thực phẩm là thói quen tốt cho mọi loại thiên tai, không cần chờ tin đồn.
Rủi Ro Nếu Núi Phú Sĩ Phun Trào Trở Lại
Các chuyên gia coi đây là sự kiện xác suất thấp nhưng hậu quả lớn. Chính quyền Nhật Bản đã xây dựng bản đồ nguy cơ và mô hình mô phỏng để đánh giá tác động. Những mối nguy chính gồm:
- Tro bụi (ashfall): có thể lan về vùng Kanto, gây gián đoạn giao thông, điện và hàng không tại khu vực Tokyo.
- Dòng dung nham: đe dọa các khu dân cư ở chân núi.
- Dòng chảy bụi nóng (pyroclastic flow): nguy hiểm nhất ở vùng gần miệng phun.
- Dòng bùn đá (lahar): có thể xảy ra khi tro tích tụ gặp mưa lớn.
Các con số về lượng tro tại Tokyo trong những mô phỏng gần đây khác nhau tùy kịch bản, nên cần đọc kỹ giả định của từng nghiên cứu trước khi trích dẫn.
Quy Trình Kiểm Tra Tình Trạng Núi Lửa Phú Sĩ
Nếu bạn dự định leo núi hoặc du lịch quanh Fuji, bạn có thể tự kiểm chứng thông tin theo các bước sau:
- Truy cập trang thông tin núi lửa của JMA để xem mức cảnh báo hiện hành của Fuji.
- Đối chiếu với Báo cáo hoạt động núi lửa hằng tuần của Smithsonian/USGS trên volcano.si.edu. Báo cáo này chỉ đưa tin khi có thay đổi đáng chú ý.
- Xem thông báo của chính quyền tỉnh Shizuoka và Yamanashi về hạn chế đi lại hoặc đóng đường leo núi.
- Thận trọng với tin đồn trên mạng xã hội, chỉ tin vào thông báo của cơ quan chức năng.
- Nếu mức cảnh báo tăng lên Cấp 2 trở lên, làm theo hướng dẫn hạn chế tiếp cận của địa phương.
Câu Hỏi Thường Gặp
- Núi Phú Sĩ là núi lửa gì? Là núi lửa tầng (stratovolcano) đang hoạt động, đá chủ yếu là bazan, cao 3.776 m.
- Núi Phú Sĩ phun trào lần cuối khi nào? Lần được xác nhận gần nhất là sự kiện Hōei từ tháng 12/1707 đến đầu năm 1708.
- Núi Phú Sĩ có sắp phun trào không? Hiện không có dấu hiệu cho thấy phun trào sắp xảy ra. JMA vẫn giữ Cấp 1, và không ai có thể dự báo chính xác thời điểm phun trào kế tiếp.
- Núi Phú Sĩ có phải núi lửa đã tắt không? Không. Nó được xếp vào nhóm núi lửa hoạt động vì có bằng chứng phun trào trong thời Holocene và vẫn được giám sát liên tục.
- Tro bụi từ Fuji có thể đến Tokyo không? Có. Năm 1707 tro đã phủ tới Edo, và các kịch bản hiện nay đều cân nhắc khả năng tương tự.
- Leo núi Phú Sĩ có an toàn không? Ở mức cảnh báo Cấp 1, JMA không đưa ra hạn chế nào. Mỗi năm có hơn 200.000 người leo núi, nhưng bạn vẫn nên kiểm tra thông tin trước chuyến đi.
- Ai giám sát núi Phú Sĩ? JMA giám sát trực tiếp. USGS và Smithsonian GVP cung cấp dữ liệu tham chiếu quốc tế và báo cáo tổng hợp hằng tuần.
- Vì sao Fuji có hình dáng đối xứng đẹp như vậy? Do nhiều đợt phun trào lặp lại từ cùng một miệng núi trung tâm, xếp chồng các lớp vật liệu thành hình nón.
Kết Luận
Núi Phú Sĩ là núi lửa còn hoạt động, nhưng đã im lặng hơn ba thế kỷ kể từ vụ phun trào Hōei năm 1707 nhưng chưa bao giờ bị loại khỏi danh sách theo dõi. Dữ liệu mới nhất cho thấy mức cảnh báo vẫn thấp và chưa có dấu hiệu bất thường. Với hàng chục triệu người sống trong tầm ảnh hưởng, việc giám sát liên tục và dựa vào nguồn tin chính thống như JMA, USGS và GVP vẫn là điều cần thiết.
Nguồn tham khảo:
