Erta Ale Là Núi Lửa Gì? Vị Trí, Hồ Dung Nham Và Đặc Điểm Tại Ethiopia

Nằm sâu giữa lòng vùng trũng Danakil vô cùng khắc nghiệt và khô cằn của Ethiopia, núi lửa Erta Ale được biết đến là một trong những kỳ quan thiên nhiên kỳ vĩ và hoạt động mạnh mẽ nhất lục địa Châu Phi. Tên gọi "Erta Ale" theo ngôn ngữ của người Afar bản địa mang ý nghĩa vô cùng ấn tượng là "Ngọn núi hút thuốc". Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ Erta Ale là núi lửa gì, cấu trúc địa chất đặc thù, hiện tượng hồ dung nham lâu đời và những thông tin cập nhật dựa trên dữ liệu từ Viện Smithsonian (GVP) và NASA.

Erta Ale Là Núi Lửa Gì?

Erta Ale là một núi lửa khiên (shield volcano) dạng bazan hoạt động liên tục, cao khoảng 613 m, nằm tại vùng trũng Afar (Danakil Depression) ở miền đông bắc Ethiopia. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) thuộc Viện Smithsonian, ngọn núi này nằm lọt thỏm trong đới tách giãn Đông Phi, nơi các mảng kiến tạo đang tách rời nhau tạo ra các hoạt động magma cực kỳ sôi động.

• Vị trí: Vùng trũng Danakil, sa mạc Afar, đông bắc Ethiopia (nằm trong khu vực có độ cao thấp hơn mực nước biển).
• Độ cao: Khoảng 613 m so với mực nước biển.
• Loại núi lửa: Núi lửa khiên (shield volcano) với sườn thoải rộng và các lớp dung nham bazan chồng lớp.
• Cơ quan giám sát: Viện Smithsonian (GVP) phối hợp cùng các tổ chức nghiên cứu quốc tế.

(Xem thêm: Santorini Là Núi Lửa Gì? Vị Trí, Lịch Sử Phun Trào Và Cấu Trúc)

Hồ Dung Nham Lâu Đời Và Cấu Trúc Đỉnh Núi

Điểm làm cho Erta Ale nổi danh toàn cầu và thu hút sự tò mò của các nhà khoa học chính là hệ thống miệng hố trên đỉnh:

• Miệng hố sụp đổ (Caldera): Trên đỉnh núi có một vùng trũng caldera hình elip rộng lớn, chứa các miệng hố phun phụ (hố Bắc và hố Nam).
• Hồ dung nham vĩnh cửu: Erta Ale nổi tiếng vì duy trì ít nhất một hồ dung nham lỏng sôi sục liên tục trong miệng hố từ nhiều thập kỷ qua (được ghi nhận ổn định từ năm 1967, thậm chí từ năm 1906). Đây là một trong số rất ít các hồ dung nham tồn tại lâu dài trên Trái Đất.
• Dung nham bazan loãng: Các dòng dung nham bazan phun trào tại đây rất lỏng, tạo ra các cánh đồng dung nham khô cứng trải dài bao phủ diện tích rộng lớn xung quanh sườn núi.

Lịch Sử Hoạt Động Và Các Đợt Phun Trào Nổi Bật

Erta Ale được công nhận là ngọn núi lửa hoạt động mạnh mẽ nhất tại Ethiopia với nhịp độ phun trào gần như không ngừng nghỉ:

• Hoạt động liên tục: Núi lửa đã duy trì các đợt phun trào kéo dài qua nhiều thập kỷ, với các đợt bùng nổ dung nham từ khe nứt sườn núi xuất hiện đan xen.
• Chu kỳ phun trào lớn gần đây: Giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2020, các vụ phun trào khe nứt ở sườn đông nam đã tuôn trào một lượng lớn dung nham bazan phủ kín diện tích lên tới khoảng 30 kilômét vuông, làm thay đổi đáng kể cảnh quan khu vực.

Tình Hình Hoạt Động Gần Đây

Các dữ liệu vệ tinh từ NASA và mạng lưới giám sát Smithsonian (GVP) xác nhận Erta Ale tiếp tục duy trì hoạt động nội tại ở mức cao:

• Tín hiệu nhiệt bất thường: Các hệ thống đo đạc vệ tinh liên tục ghi nhận các dị thường nhiệt phát ra từ hố phía Bắc và hố phía Nam, chứng tỏ hồ dung nham bên dưới vẫn hoạt động sôi sục.
• Hoạt động tiếp cận: Dù điều kiện tự nhiên tại sa mạc Danakil cực kỳ khắc nghiệt và nguy hiểm, nơi đây vẫn thu hút các đoàn thám hiểm khoa học và du khách mạo hiểm đến chiêm ngưỡng ánh sáng rực rỡ từ hồ dung nham.

Erta Ale Có Nguy Hiểm Không?

Có, Erta Ale tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn đối với bất kỳ ai tiếp cận do vị trí và đặc tính phun trào:

• Môi trường sa mạc cực đoan: Vùng trũng Danakil được mệnh danh là một trong những nơi nóng nhất và khắc nghiệt nhất Trái Đất, gây khó khăn lớn cho công tác cứu hộ và tiếp tế.
• Dòng dung nham bất ngờ: Các đợt phun trào khe nứt (fissure eruptions) có thể xảy ra bất ngờ ở sườn núi, tràn dung nham nhiệt độ cao ra các khu vực xung quanh miệng hố.
• Khí độc núi lửa: Nồng độ khí lưu huỳnh dioxide (SO2) phát thải quanh miệng hố rất cao, dễ gây ngạt thở nếu không đeo thiết bị bảo hộ.

Kết Luận

Erta Ale là sự kết hợp giữa cảnh quan sa mạc khắc nghiệt và hoạt động phun trào bền bỉ biến nơi đây thành một trong những điểm nghiên cứu địa chất hấp dẫn nhất thế giới.

Nguồn tham khảo:

Smithsonian Institution. Global Volcanism Program - Erta Ale.