D-rex Là Gì? Nấm Khổng Lồ 50 cm Từ Dòng Họ 65 Triệu Năm
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Một loài nấm cao tới 50 cm, nặng tới 2,2 kg, mọc ra từ rễ cây trong rừng Vân Nam (Trung Quốc) vừa được các nhà khoa học mô tả. Người ta gọi nó bằng biệt danh D-rex, tên khoa học là Dianjunus rex, và cho rằng dòng họ của nó xuất hiện khoảng 65 triệu năm trước, ngay quanh thời điểm khủng long tuyệt chủng. Bài viết này giải thích D-rex là gì, vì sao nó cụ thể, và con số 65 triệu năm thực sự có ý nghĩa gì.
D-rex Là Gì?
D-rex là biệt danh của Dianjunus rex, một loài nấm mới thuộc bộ Xylariales, được mô tả cùng một chi mới và một họ mới tên là Dianjunaceae. Các cấu trúc mang bào tử của nó (gọi là stromata) mọc thẳng đứng, màu nhạt, trông như những ngón tay vươn lên từ rễ cây.
- Phân loại: Loài mới, chi mới và họ mới trong bộ Xylariales, thuộc ngành Ascomycota (nấm túi).
- Nơi tìm thấy: Các khu rừng ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, từ rừng lá kim ôn đới đến rừng mưa nhiệt đới.
- Nơi mọc: Mọc ra từ rễ và gỗ mục, trong đó có rễ cây sồi bần Trung Quốc.
- Công bố: Nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Fungal Biology, được giới thiệu rộng rãi vào giữa tháng 10 năm 2026, với sự tham gia của Viện Thực vật Côn Minh và các cộng tác viên quốc tế.
(Xem thêm: Áo Choàng Tàng Hình Nhiệt 3D: Giấu Vật Thể Khỏi Camera IR)
D-rex Lớn Đến Mức Nào?
- Chiều cao: Các mẫu vật cao từ khoảng 20 đến 50 cm.
- Khối lượng: Phần lớn nặng 250 đến 600 g, mẫu lớn nhất nặng 2,2 kg.
- So với họ hàng: Cao hơn các loài nấm túi khác khoảng 20 đến 30 cm.
- Kỷ lục: Là cấu trúc sinh bào tử lớn nhất từng ghi nhận trong ngành Ascomycota, một ngành có hơn 64.000 loài đã biết.
- Họ hàng gần nhất: Graphostroma platystoma, loài mọc trên gỗ cứng đang chết ở Bắc bán cầu, nhỏ hơn nhiều (khoảng 7 cm) và có bề mặt nhăn, có vảy, khác với D-rex.
Vì Sao Gọi Là "D-rex"?
Tên chi Dianjunus kết hợp tên vương quốc Điền (Dian) cổ xưa từng tồn tại ở vùng này với chữ "jūn" trong tiếng Trung nghĩa là nấm. Từ rex trong tiếng Latin nghĩa là "vua", ám chỉ kích thước đồ sộ. Biệt danh "D-rex" là cách nhóm nghiên cứu gọi tắt, gợi liên tưởng đến khủng long T. rex.
"65 Triệu Năm" Thực Sự Nghĩa Là Gì?
Con số 65 triệu năm là thời điểm ước tính họ nấm Dianjunaceae tách nhánh trong cây tiến hóa, không phải tuổi của một cây nấm hay của riêng loài D-rex. Cách hiểu này quan trọng để tránh nhầm lẫn khi chia sẻ.
- Phương pháp: Nhóm nghiên cứu dùng phân tích "đồng hồ phân tử", dựa trên tốc độ đột biến DNA, và so sánh với hàng trăm loài nấm đã biết tuổi tiến hóa.
- Khoảng sai số rộng: Công bố nêu mốc khoảng 65 triệu năm trước, với khoảng dao động từ 50 đến 80 triệu năm.
- Liên hệ với khủng long: Mốc này gần thời điểm đại tuyệt chủng cuối kỷ Phấn Trắng khoảng 66 triệu năm trước. Một số bài báo viết rằng họ nấm xuất hiện chỉ khoảng một triệu năm sau đó, nhưng một nguồn khác lưu ý khoảng sai số quá rộng nên không thể khẳng định chính xác như vậy.
Các Nhà Khoa Học Xác Định Loài Mới Như Thế Nào?
- Khảo sát thực địa: nhóm nghiên cứu phát hiện những cấu trúc trắng nhạt mọc từ gỗ và rễ cây ở rừng Vân Nam.
- Thu mẫu: thu thập các mẫu vật làm mẫu chuẩn để lưu giữ và so sánh.
- Nuôi cấy: nuôi lại bào tử trong phòng thí nghiệm để nghiên cứu hình thái và bộ gen.
- Quan sát vi thể: kiểm tra các buồng chứa bào tử và bào tử dưới kính hiển vi.
- Phân tích DNA: đối chiếu dữ liệu di truyền, từ đó đề xuất loài, chi và họ mới.
- Ước tính tuổi tiến hóa: dùng đồng hồ phân tử để xác định thời điểm tách nhánh của họ nấm.
Vì Sao D-rex Lớn Đến Vậy?
- Enzyme phân giải gỗ: Bộ gen của D-rex có nhiều enzyme phân giải carbohydrate, và các nhà khoa học nghi ngờ chúng giúp nó phân hủy gỗ chết hiệu quả.
- Chi phí năng lượng lớn: Tạo ra một cấu trúc to như vậy rất tốn năng lượng, nên chiến lược này có thể đã tiến hóa vì lợi ích sinh thái vượt chi phí.
- Chưa có lời giải đầy đủ: Lý do chính xác khiến D-rex phát triển lớn bất thường vẫn là câu hỏi mở của nghiên cứu.
Phát Hiện Này Có Ý Nghĩa Gì?
- Đa dạng nấm còn nhiều ẩn số: Hiện có khoảng 150.000 đến 157.000 loài nấm đã biết, và các nhà khoa học cho rằng còn rất nhiều loài chưa được mô tả.
- Vân Nam là điểm nóng: Khu vực này đã ghi nhận hơn 6.000 loài nấm, và ước tính có thể có trên 100.000 loài.
- Thách thức hiểu biết về kích thước nấm: Việc một loài nấm túi cao tới 50 cm cho thấy giới hạn kích thước của nhóm này lớn hơn người ta từng nghĩ.
Câu Hỏi Thường Gặp
- D-rex là loài nấm gì? Là biệt danh của Dianjunus rex, một loài nấm túi mới được phát hiện ở Vân Nam, Trung Quốc, thuộc bộ Xylariales.
- D-rex cao bao nhiêu và nặng bao nhiêu? Cao khoảng 20 đến 50 cm. Phần lớn nặng 250 đến 600 g, mẫu lớn nhất nặng 2,2 kg.
- D-rex có thật sự 65 triệu năm tuổi không? Không phải như vậy. Con số này là thời điểm ước tính họ nấm Dianjunaceae tách nhánh, với khoảng dao động 50 đến 80 triệu năm, không phải tuổi của một cây nấm.
- D-rex có phải loài nấm lớn nhất thế giới không? Chưa thể nói vậy. Nó là loài có cấu trúc sinh bào tử lớn nhất đã ghi nhận trong ngành Ascomycota, còn một số nấm khác có mạng sợi ngầm rộng hơn nhiều.
- D-rex có ăn được không? Các nguồn mình tham khảo không đề cập đến việc này. Không nên tự ý hái hay ăn nấm hoang dại khi chưa có chuyên gia xác định.
- Vì sao đặt tên là D-rex? Tên khoa học kết hợp vương quốc Điền cổ, chữ "jūn" (nấm) và "rex" (vua) trong tiếng Latin. "D-rex" là cách gọi tắt của nhóm nghiên cứu.
Kết Luận
D-rex (Dianjunus rex) là một phát hiện thú vị: một loài nấm cao tới 50 cm, đồng thời mở ra cả một họ nấm mới với dòng họ ước tính khoảng 65 triệu năm. Cần hiểu đúng rằng mốc 65 triệu năm là ước tính cho cả họ chứ không phải tuổi của từng cây nấm, và kỷ lục kích thước chỉ áp dụng trong ngành nấm túi. Phát hiện này cũng nhắc rằng các khu rừng như Vân Nam vẫn còn rất nhiều loài nấm chưa được biết đến.
Nguồn tham khảo:
When 'T. rex' died, a new giant fungus named 'D-rex' took over (Popular Science)
