Bí Ẩn Hang Động Dài Nhất Thế Giới Mammoth Cave Và Những Kỷ Lục Kỳ Vĩ

Có những nơi chỉ cần nghĩ đến thôi, chúng tôi đã thấy lạnh sống lưng. Mammoth Cave ở bang Kentucky, Hoa Kỳ là một nơi như thế. Hơn 400 dặm hành lang đá vôi nằm im dưới lòng đất, và điều khiến chúng tôi day dứt nhất là con số ấy chưa phải điểm dừng. Mỗi đợt khảo sát, các tình nguyện viên lại mang về thêm vài dặm bản đồ mới, như thể lòng đất đang chậm rãi hé mở.

Mammoth Cave Nằm Ở Đâu Và Vì Sao Được Xem Là Dài Nhất Thế Giới

Mammoth Cave nằm trong Công viên Quốc gia Mammoth Cave, miền nam trung bộ bang Kentucky. Công viên được thành lập năm 1941 và được công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1981.

Theo ghi nhận của Britannica, phần đã được khảo sát và lập bản đồ của toàn hệ thống nhiều tầng này dài ít nhất 400 dặm, tương đương khoảng 650 km. Hang dài thứ hai thế giới là Sac Actun, một hệ thống hang ngập nước ở Mexico, ngắn hơn đáng kể.

Con số kỷ lục ấy không đến cùng một lúc mà lớn dần theo từng cuộc thám hiểm. Năm 1972, các thành viên Cave Research Foundation tìm thấy lối nối giữa Mammoth Cave và hệ thống hang Flint Ridge nằm ngay trong công viên. Đến năm 1983, một lối nối nữa với hang Roppel được xác nhận. Mỗi lần hai hang gặp nhau, tấm bản đồ lại phải vẽ lại từ đầu, và danh hiệu dài nhất thế giới càng thêm vững chắc.

(Xem thêm: Vì Sao Thạch Anh Tồn Tại Ở Trái Đất?)

Đá Vôi 330 Triệu Năm Tuổi Và Lớp Mái Sa Thạch Bảo Vệ Hang

Câu chuyện của Mammoth Cave bắt đầu từ một vùng biển nông và ấm. Khoảng 330 triệu năm trước, biển phủ lên phần lớn miền nam nước Mỹ, trong đó có Kentucky, và để lại những lớp đá vôi dày. Về sau, phù sa từ một châu thổ sông lớn phủ lên trên các lớp đá phiến và sa thạch, trong đó có tầng Big Clifty hình thành cách đây khoảng 320 triệu năm.

Chính lớp sa thạch và đá phiến ấy là chiếc mái che của hang. Nước mưa rất khó thấm qua, trừ những chỗ có vết nứt thẳng đứng, nên phần lớn các tầng hang phía trên khô ráo và được che chắn khỏi xói mòn. Đá thì già, nhưng hang lại trẻ hơn nhiều. Các nghiên cứu địa chất cho thấy nước ngầm bắt đầu khoét vào lớp đá vôi Girkin cách đây khoảng 10 triệu năm, và những tầng hang cao đã hoàn thiện từ khoảng 3,2 triệu năm trước.

Sông Green là người giữ nhịp cho cả quá trình này. Mỗi lần dòng sông cắt xuống sâu hơn, mực nước ngầm hạ theo, các hành lang cũ bị bỏ lại khô cạn, còn nước tiếp tục đục xuống để tạo nên những tầng hang mới thấp hơn. Vì thế Mammoth Cave có nhiều tầng chồng lên nhau, mỗi tầng như một trang nhật ký của dòng sông.

Dấu Chân Người Cổ Đại Trong Bóng Tối

Điều khiến chúng tôi xúc động nhất lại không nằm ở đá. Theo Cơ quan Công viên Quốc gia Hoa Kỳ, lịch sử con người ở khu vực này bắt đầu từ khoảng 12.000 năm trước, còn việc thám hiểm chính hang Mammoth có thể bắt đầu cách đây từ 4.000 đến 5.000 năm. Họ bước vào bóng tối chỉ với những bó đuốc làm từ thân cây sậy sông.

Họ để lại dép dệt, giỏ đan, bát làm từ quả bầu, và cả những hình vẽ bằng đầu đuốc cháy dở trên vách hang. Từ khoảng 1000 năm trước Công nguyên, người bản địa còn khai thác thạch cao và khoáng chất mirabilit mọc tự nhiên trên vách đá.

Năm 1935, hai hướng dẫn viên đang tìm lối đi mới trong hang đã gặp thi thể khô của một người đàn ông bị tảng đá lớn đè lên khi đang đào thạch cao từ hàng nghìn năm trước. Người ta đặt tên ông là Lost John. Di hài được trưng bày cho đến năm 1976, rồi được chôn lại sau khi luật liên bang cấm trưng bày hài cốt người bản địa. Chúng tôi dừng lại rất lâu ở chi tiết này, vì nó nhắc rằng đằng sau mỗi con số kỷ lục là một con người từng sợ hãi, từng lao động và không bao giờ trở về.

Sự Sống Không Cần Ánh Sáng

Trong bóng tối tuyệt đối, sự sống vẫn tìm ra cách tồn tại. Hang Mammoth là nơi cư trú của cá hang phương Bắc (Amblyopsis spelaea), tôm hang Kentucky cùng nhiều loài kỳ nhông và dơi. Những loài sống hoàn toàn trong hang thường mất dần thị giác và nhạt màu da, bù lại bằng các giác quan nhạy với rung động và chất hóa học trong nước.

Chúng tôi nghĩ đây là phần đáng quý nhất của hang, vì mỗi loài nhỏ bé ấy là kết quả của hàng nghìn thế hệ thích nghi. Nhưng cũng vì sống trong một môi trường khép kín, chúng rất dễ bị tổn thương khi nguồn nước ngầm bị ô nhiễm. Bảo vệ nước trên mặt đất cũng là bảo vệ những sinh vật chưa từng thấy ánh sáng.

Ranh Giới Thật Sự Của Mammoth Cave Nằm Ở Đâu

Các đợt khảo sát vẫn tiếp tục. Năm 2021, Cave Research Foundation lập bản đồ thêm 8 dặm, đưa tổng chiều dài được công bố lúc đó lên 420 dặm, và công viên cho biết chưa nhìn thấy điểm cuối. Các tài liệu gần đây của Cơ quan Công viên Quốc gia ghi nhận con số đã vượt 426 dặm.

Mỗi chuyến vẽ bản đồ là một công việc chậm rãi và nặng nhọc do các tình nguyện viên thực hiện. Họ ghi lại từng đoạn hành lang, từng ngã rẽ, rồi nối vào bản đồ chung. Mỗi năm, những phát hiện và lối nối mới vẫn góp thêm vài dặm cho hệ thống, giống như những gì đã xảy ra với Flint Ridge và Roppel.

Vì Sao Mammoth Cave Quan Trọng Với Chúng Ta

Với giới địa chất, đây là nơi đọc được lịch sử của biển, sông và đá qua hàng trăm triệu năm. Với giới khảo cổ, đây là kho lưu giữ dấu vết người cổ đại hiếm có. Với những ai chỉ đơn giản yêu thiên nhiên, nó là lời nhắc rằng Trái Đất vẫn còn nhiều góc mà chưa ai đặt chân tới.

Kết Luận

Mammoth Cave không chỉ là hang dài nhất thế giới. Đó là nơi nước, đá, thời gian và con người cùng để lại dấu vết. Chúng tôi viết bài này với cảm giác vừa nhỏ bé vừa biết ơn, nhỏ bé trước tuổi đời 330 triệu năm của lớp đá, biết ơn những người đã đi vào bóng tối để vẽ nên từng dặm bản đồ. Và chúng tôi tin rằng phía dưới kia vẫn còn những hành lang đang chờ được gọi tên.

Nguồn tham khảo:

National Park Service, Rocks of Mammoth Cave: https://www.nps.gov/maca/learn/nature/rocks-of-mammoth-cave.htm

Encyclopaedia Britannica, Mammoth Cave National Park: https://www.britannica.com/EBchecked/topic/360973/Mammoth-Cave-National-Park