Bromo Là Núi Lửa Gì? Kỳ Quan Địa Chất Và Tàn Dư Phun Trào Tại Lòng Chảo Tengger, Indonesia
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Nằm uy nghi giữa lòng một vùng trũng cát xám rộng lớn thuộc tỉnh Đông Java, Indonesia, trong khu vực thuộc Vành đai lửa Thái Bình Dương, núi lửa Bromo (Gunung Bromo) là một trong những thực thể địa chất nổi tiếng và thu hút sự chú ý lớn bậc nhất thế giới. Qua nhiều chuyến tác nghiệp và thu thập tư liệu từ các nhà địa chất học, chúng tôi nhận thấy ngọn núi này sở hữu cảnh quan siêu thực ví như bề mặt Trái Đất thời tiền sử, nơi những cột khí lưu huỳnh cuồn cuộn bốc lên không ngừng từ lòng chảo cổ đại.
Bromo Là Núi Lửa Gì?
Bromo là một ngọn Núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) còn đang hoạt động liên tục, mọc lên từ đáy của một caldera (lòng chảo sụt lở núi lửa) cổ đại rộng lớn mang tên Tengger tại Đông Java, Indonesia. Theo hồ sơ từ Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) thuộc Viện Smithsonian, ngọn núi này đạt độ cao 2.329 mét so với mực nước biển. Tên gọi "Bromo" bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Java của từ "Brahma" - vị thần sáng thế trong thần thoại Hindu, gắn liền với đời sống tâm linh lâu đời của tộc người Tengger địa phương.
Xét về mặt kiến tạo, Bromo không đứng một mình. Ngọn núi này được sinh ra từ quá trình hút chìm phức tạp của mảng Ấn-Úc xuống dưới mảng lục địa Sunda. Sự sụp đổ của một siêu núi lửa nguyên thủy trong thế Pleistocen đã để lại lòng chảo Tengger đường kính tới 10 km. Từ vùng đáy trũng này, Bromo cùng các nón núi lửa trẻ hơn đã tái sinh và tiếp tục phát triển.
- Vị trí địa lý: Tỉnh Đông Java, Indonesia (nằm trong khu bảo tồn thuộc Vườn quốc gia Bromo Tengger Semeru).
- Cấu trúc địa chất: Thuộc hình thái núi lửa Somma (nón núi lửa mới mọc ra ngay trong lòng chảo bị tàn phá của núi lửa cũ). Bromo nằm lọt thỏm giữa "Biển cát" (Sea of Sand / Laut Pasir) - một hoang mạc tro bụi núi lửa rộng lớn được bao bọc bởi vách caldera đứng dốc.
- Cơ quan giám sát: Trung tâm Giảm nhẹ Nguy cơ Núi lửa và Địa chất Indonesia (PVMBG).
(Xem thêm: Klyuchevskoy Là Núi Lửa Gì? Cách Nó Hoạt Động Dữ Dội Ở Bán Đảo Kamchatka)
Đặc Điểm Hoạt Động Phun Trào Của Bromo
Dữ liệu lịch sử cho thấy Bromo là một trong những ngọn núi lửa có chu kỳ bộc phát thường xuyên nhất tại vùng Đông Nam Á. Khác với nhiều ngọn núi lửa "ngủ sâu" hàng trăm năm, Bromo duy trì trạng thái sôi động dai dẳng:
- Hoạt động bùng nổ định kỳ: Núi lửa này liên tục trải qua các chu kỳ phun nổ nhỏ và trung bình với tần suất vài năm một lần. Cơ chế phun trào của Bromo chủ yếu mang kiểu phun trào Strombolian, phóng thích những tia xỉ dung nham rực đỏ cùng các cột tro bụi xám xịt từ lòng miệng hố sâu thẳm.
- Bốc bọt khí và phát thải độc chất: Miệng hố hình phễu của Bromo luôn duy trì các đợt thoát khí quy mô lớn. Khí sulfur dioxide (SO2), hơi nước nhiệt độ cao và khí độc hòa tan liên tục bốc lên không ngừng, tạo thành mây khói cuồn cuộn đặc trưng có thể nhìn thấy từ xa hàng chục kilomet.
Bromo Có Nguy Hiểm Không?
Thực tế cho thấy, Bromo mang vẻ đẹp kỳ vĩ nhưng là một thực thể thiên nhiên tiềm ẩn nhiều rủi ro tính mạng đối với các đoàn khách du lịch và cư dân xung quanh:
- Hiểm họa đá văng bộc phát (Ballistic projectiles): Các đợt bùng nổ thủy nhiệt hoặc phun nổ khí nén bất ngờ tại miệng hố có thể bắn ném các khối đá lớn ra bán kính vài trăm mét. Trong các sự kiện phun trào năm 2004 và 2010, những đợt đá văng này từng gây ra thương vong lớn cho du khách đứng quá gần mép miệng hố.
- Tro bụi làm xáo trộn không khí và giao thông: Bụi mịn chì và khoáng vật từ Bromo khi phun cao thường theo gió phát tán ra toàn khu vực Đông Java, gây ô nhiễm đường hô hấp nặng nề cho người dân và buộc các sân bay lớn như Juanda (Surabaya) hay Abdul Rachman Saleh (Malang) phải đóng cửa hủy chuyến.
- Cảnh báo phân vùng rủi ro: Khi cảm biến địa chấn ghi nhận hoạt động mác-ma dâng cao, PVMBG sẽ lập tức nâng mức cảnh báo và khoanh vùng vòm cấm từ 1 km đến 3 km tính từ tâm miệng hố, tuyệt đối ngăn du khách di chuyển vào Biển Cát.
Kết Luận
Núi lửa Bromo tại Đông Java là một biểu tượng địa chất vô giá của đất nước Indonesia. Sự tồn tại của nón núi lửa này giữa lòng chảo cổ Tengger không chỉ đem đến cảnh quan thiên nhiên tráng lệ mà còn phản ánh sức mạnh nội tại chưa bao giờ nguội lạnh của vỏ Trái Đất. Việc tham quan ngọn núi này đòi hỏi du khách phải luôn giữ thái độ tôn trọng tự nhiên và tuân thủ tuyệt đối các bản tin cảnh báo an toàn từ cơ quan quan trắc địa chất.
Nguồn tham khảo:
