Karymsky Là Núi Lửa Gì? "Cỗ Máy Phun Trào" Bền Bỉ Trong Lòng Chảo Cổ Tại Kamchatka, Nga

Nằm ẩn mình tại vùng phía đông của bán đảo Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông nước Nga, tọa lạc trong vành đai kiến tạo Vành đai lửa Thái Bình Dương, núi lửa Karymsky là một trong những ngọn núi lửa hoạt động mạnh mẽ và bền bỉ nhất thế giới. Qua quá trình tác nghiệp và tổng hợp chuỗi số liệu quan trắc địa chấn từ các đài khí hậu Bắc Á, chúng tôi nhận thấy với hình nón đối xứng tuyệt đẹp mọc lên giữa một lòng chảo cổ đại, nơi đây chính là một tâm điểm nghiên cứu địa chất có ý nghĩa quyết định đối với các nhà khoa học toàn cầu.

Karymsky Là Núi Lửa Gì?

Karymsky là một ngọn Núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) hình nón trẻ tuổi, ngự trị bên trong một caldera (lòng chảo sụt lở núi lửa) cổ đại rộng khoảng 5 km tại phía đông bán đảo Kamchatka, Liên bang Nga. Theo hồ sơ địa chất từ Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) thuộc Viện Smithsonian, ngọn núi này đạt độ cao khoảng 1.536 mét so với mực nước biển.

Xét về bản chất kiến tạo, Karymsky là kết quả trực tiếp từ đới hút chìm bão bùng nơi mảng Thái Bình Dương chui sâu xuống bên dưới mảng Okhotsk. Sự sụp đổ của một núi lửa tiền thân vào khoảng 7.700 năm trước đã để lại lòng chảo Karymsky. Nón núi lửa hiện tại bứt phá vươn lên từ tâm lòng chảo này chỉ mới khoảng 2.000 năm trở lại đây. Cụ thể, các lớp dung nham andesite và nón xỉ liên tục bồi đắp đã biến nó thành một trong những ngọn núi lửa dạng tầng trẻ nhất nhưng lại hoạt động năng động nhất tại vùng biển Okhotsk.

• Vị trí địa lý: Phía đông bán đảo Kamchatka, vùng Krai Kamchatka, Liên bang Nga.
• Cấu trúc địa chất: Núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) hình nón dốc đối xứng hoàn hảo, mọc ngay giữa lòng chảo sụt lở caldera cổ đại. Đỉnh núi sở hữu miệng hố chính liên tục biến đổi hình thái sau các đợt đùn mác-ma.
• Cơ quan giám sát: Nhóm Phản ứng Phun trào Núi lửa Kamchatka (KVERT) phối hợp cùng Viện Núi lửa và Địa chấn học Nga.

(Xem thêm: Mutnovsky Là Núi Lửa Gì? Kỳ Quan Địa Nhiệt Và Sức Mạnh Tiềm Ẩn Tại Nam Kamchatka, Nga)

Đặc Điểm Hoạt Động Phun Trào Của Karymsky

Dữ liệu lịch sử chỉ ra rằng Karymsky là một trong những ngọn núi lửa có chu kỳ phun trào bền bỉ nhất hành tinh, với trạng thái bùng nổ gần như diễn ra liên tục suốt nhiều thập kỷ qua:

• Chu kỳ bùng nổ Strombolian và Vulcanian dai dẳng: Ngọn núi thường xuyên bộc phát các đợt nổ bộc phát mang kiểu phun trào Strombolian và kiểu phun trào Vulcanian. Áp suất khí nén trong lòng núi liên tục phóng thích những tia bom dung nham rực đỏ, đá nóng và các cột tro xám xịt tung cao hàng nghìn mét vào không trung.
• Dòng dung nham quánh đặc trào dâng: Chưa dừng lại ở việc bắn tro bụi, Karymsky còn liên tục đùn ép các dòng dung nham andesite có độ nhớt cao ra khỏi miệng hố. Dòng dung nham nóng đỏ này bò chậm rãi xuống sườn núi dốc, tạo nên các lớp vỏ đá mới phủ kín nón núi lửa.
• Sự kiện phun trào thủy nhiệt chấn động năm 1996: Một sự thật ít được biết đến là vào năm 1996, một vụ phun trào kép đã diễn ra đồng thời tại đỉnh Karymsky và bên dưới đáy hồ nước Karymsky nằm ở phía nam lòng chảo. Vụ nổ thủy nhiệt dưới nước này đã biến toàn bộ lòng hồ ngọt thành một hồ axit siêu nhiệt, tiêu diệt hoàn toàn hệ sinh thái lòng hồ chỉ trong vài giờ - một hiện tượng tự nhiên cực kỳ hiếm gặp được giới địa chất ghi nhận.

Karymsky Có Nguy Hiểm Không?

Xét về tổng thể, Karymsky được xếp vào nhóm núi lửa nguy hiểm cấp độ cao tại khu vực Bắc Á, đe dọa trực tiếp đến nhiều hoạt động kinh tế và hàng không:

• Hiểm họa trực tiếp đối với mạng lưới hàng không quốc tế: Nằm bên dưới hành lang bay nhộn nhịp nối liền Bắc Mỹ và Đông Á, các đợt bùng nổ bất ngờ của Karymsky có thể đẩy tro bụi silicate sắc nhọn đâm thẳng lên độ cao từ 6 km đến 10 km. Tro bụi này cực kỳ nguy hại cho động cơ phản lực, buộc nhóm KVERT phải liên tục duy trì cảnh báo hàng không mức độ Cam và Đỏ.
• Hiểm họa Lũ bùn lahar từ tuyết tan: Khí hậu Kamchatka vô cùng khắc nghiệt với tuyết phủ dày đặc. Khi dòng dung nham nóng và đá vụn từ Karymsky tràn ra, nhiệt độ tỏa ra làm tan chảy băng tuyết chớp nhoáng, kích hoạt các dòng Lũ bùn lahar cuồn cuộn mang theo đất đá càn quét các thung lũng hạ lưu.
• Yếu tố địa lý giảm thiểu thương vong: Rất may mắn là Karymsky nằm ở một khu vực hoàn toàn hoang vắng của miền đông Kamchatka, không có các đô thị hay làng mạc sinh sống sát chân núi. Vì lý do này, các thiệt hại trực tiếp về người được hạn chế ở mức tối đa.

Kết Luận

Núi lửa Karymsky tại bán đảo Kamchatka, Nga là một minh chứng sống động cho sức sống địa chất chưa bao giờ ngừng nghỉ của Trái Đất. Cấu trúc nón núi lửa trẻ mọc lên từ lòng chảo cổ cùng chuỗi phun trào Strombolian kéo dài dai dẳng biến Karymsky thành một đối tượng quan trắc trọng điểm. Việc theo dõi chặt chẽ địa chấn 24/7 từ đội ngũ KVERT có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ an toàn cho hàng ngàn chuyến bay xuyên Thái Bình Dương mỗi ngày.

Nguồn tham khảo:

Nhóm Phản ứng Phun trào Núi lửa Kamchatka (KVERT) - Hệ thống quan trắc và cảnh báo núi lửa Kamchatka