Ebeko Là Núi Lửa Gì? "Cỗ Máy Phun Bụi" Dày Đặc Đe Dọa Thị Trấn Severo-Kurilsk Tại Quần Đảo Kuril, Nga
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Nằm sừng sững tại phần phía bắc của hòn đảo Paramushir thuộc quần đảo Kuril, vùng Viễn Đông của Nga, tọa lạc trong vành đai kiến tạo Vành đai lửa Thái Bình Dương, núi lửa Ebeko là một trong những thực thể hỏa sơn hoạt động mạnh mẽ và bạo lực nhất khu vực này. Qua quá trình phân tích chuỗi dữ liệu địa chấn tại khu vực Bắc Á, chúng tôi nhận thấy với các đợt bùng nổ tro bụi diễn ra thường xuyên gần như liên tục mỗi ngày, ngọn núi này chính là tâm điểm quan trắc có ý nghĩa quyết định đối với cộng đồng khoa học quốc tế.
Ebeko Là Núi Lửa Gì?
Ebeko là một phức hợp Núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) bao gồm nhiều miệng hố lồng vào nhau, ngự trị ở miền bắc đảo Paramushir thuộc quần đảo Kuril, Liên bang Nga. Theo hồ sơ địa chất từ Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) thuộc Viện Smithsonian, ngọn núi này đạt độ cao khoảng 1.156 mét so với mực nước biển.
Xét về bản chất kiến tạo, Ebeko được hình thành từ quá trình hút chìm bão bùng khi mảng Thái Bình Dương chui sâu xuống bên dưới mảng Okhotsk. Sự tương tác địa chất kéo dài hàng chục ngàn năm đã kiến tạo nên một nón núi lửa dốc đứng gồm 3 miệng hố đỉnh chính xếp dọc theo hướng bắc - nam. Lòng các miệng hố này chứa những hồ nước axit siêu đậm đặc và hàng trăm lỗ phun khí thủy nhiệt (fumaroles) bốc hơi rù quyến.
- Vị trí địa lý: Miền bắc đảo Paramushir, quần đảo Kuril, tỉnh Sakhalin, Liên bang Nga (nằm cách thị trấn cảng biển Severo-Kurilsk chỉ khoảng 7 km về phía tây bắc).
- Cấu trúc địa chất: Phức hợp núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) gồm nhiều miệng hố (craters) có tuổi đời khác nhau, được cấu thành chủ yếu từ các lớp đá andesite và dacite xen kẽ.
- Cơ quan giám sát: Nhóm Phản ứng Phun trào Núi lửa Kamchatka (KVERT) phối hợp cùng SVERT (Nhóm Phản ứng Phun trào Núi lửa Kuril).
(Xem thêm: Chikurachki Là Núi Lửa Gì? "Gã Phun Nổ" Bạo Lực Trên Đảo Paramushir, Quần Đảo Kuril, Nga)
Đặc Điểm Hoạt Động Phun Trào Của Ebeko
Dữ liệu quan trắc thực địa chỉ ra rằng Ebeko nổi tiếng với tần suất hoạt động phun nổ dày đặc bậc nhất hành tinh. Ngọn núi này hiếm khi rơi vào trạng thái ngủ yên lâu dài:
- Kiểu phun trào Vulcanian và Phreatic bộc phát liên tục: Ngọn núi thường xuyên thực hiện các đợt bùng nổ mang kiểu phun trào Vulcanian và phun trào thủy nhiệt (phreatic). Áp suất khí nén thủy nhiệt nổ tung bên dưới lòng hồ miệng hố, phóng thích các cột tro xám xịt, đá tảng và bùn khoáng ném cao từ 1 km đến 4 km vào tầng không trung. Các đợt nổ này có thể diễn ra vài lần mỗi ngày.
- Phát thải khí SO₂ nồng độ cực cao: Lượng lớn khí sulfur dioxide (SO2), hydrogen chloride (HCl) và hơi nước siêu nhiệt liên tục thoát ra từ các lỗ thông hơi dưới lòng hồ miệng hố. Khí độc hóa trộn cùng hơi nước tạo thành những đám mây axit đặc quánh bao phủ đỉnh núi.
- Biến đổi hóa học lòng hồ miệng hố: Mạch nước ngầm bị nung nóng liên tục khiến các hồ nước ở miệng hố Ebeko có độ pH tiệm cận bằng 0 (chứa nồng độ axit sulfuric và axit clohydric cực mạnh), liên tục sủi bọt khí và bốc hơi mù mạt.
Núi Lửa Ebeko Có Nguy Hiểm Không?
Cần lưu ý rằng Ebeko được xếp vào nhóm núi lửa hiểm họa hàng đầu tại vòng cung Kuril, bởi sự đe dọa trực diện đối với đời sống cư dân địa phương và mạng lưới giao thông vùng:
- Mối đe dọa trực tiếp đến thị trấn Severo-Kurilsk: Khoảng cách vỏn vẹn 7 km là quá ngắn. Mỗi khi hướng gió thổi về phía đông, các đợt phun nổ của Ebeko sẽ rải mưa tro bụi phủ kín toàn bộ thị trấn Severo-Kurilsk cùng cảng cá. Tro bụi núi lửa gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt, làm hư hỏng các thiết bị điện tử, gây tê liệt giao thông đường bộ và đe dọa nghiêm trọng đến hệ hô hấp của cư dân.
- Rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn hàng không: Các cột tro bụi sắc nhọn của Ebeko khi phun cao sẽ bị gió phát tán ra hành lang hàng không khu vực Viễn Đông và Bắc Thái Bình Dương. Bụi mịn silicate dễ dàng làm hỏng động cơ phản lực, buộc KVERT và SVERT phải thường xuyên duy trì các thông báo Cảnh báo Hàng không mức độ Cam (Orange Aviation Color Code).
- Hiểm họa Lũ bùn lahar do tuyết tan chớp nhoáng: Khí hậu lạnh giá tại quần đảo Kuril tạo ra lượng tuyết phủ rất dày trên sườn núi Ebeko vào mùa đông. Khi các đợt bùng nổ thủy nhiệt nóng rực xảy ra, nhiệt độ tỏa ra làm tan chảy lớp băng tuyết tức thì, hình thành nên các trận Lũ bùn lahar cuồn cuộn đất đá tràn xuống các con suối hướng về phía thị trấn.
Kết Luận
Núi lửa Ebeko tại quần đảo Kuril, Nga là một phức hợp núi lửa dạng tầng hoạt động vô cùng bạo lực với các đợt phun nổ tro bụi diễn ra đều đặn như cơm bữa. Sự gần kề địa lý giữa ngọn núi lửa này và thị trấn Severo-Kurilsk biến nó thành một mối đe dọa thiên tai dai dẳng. Việc duy trì hệ thống giám sát địa chấn 24/7 từ KVERT và SVERT có ý nghĩa quyết định trong việc phát đi các cảnh báo di tản kịp thời, bảo vệ an toàn tính mạng cho cộng đồng cư dân ven biển.
Nguồn tham khảo:
