Kanlaon Là Núi Lửa Gì? Ngọn Núi Hoạt Động Mạnh Mẽ Nhất Vùng Visayas, Philippines

Sừng sững trên đảo Negros ở miền trung Philippines, núi lửa Kanlaon (hay Mount Kanlaon) không chỉ là đỉnh núi cao nhất vùng Visayas mà còn là một trong những ngọn núi lửa hoạt động mạnh nhất của quốc gia này. Ngọn núi thường xuyên phun tro bụi và đe dọa nhiều cộng đồng dân cư đông đúc quanh chân núi, nên các nhà khoa học theo dõi nó gần như liên tục.

Kanlaon Là Núi Lửa Gì?

Kanlaon là một núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) lớn, đang hoạt động, nằm trên ranh giới giữa hai tỉnh Negros Occidental và Negros Oriental của Philippines. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithsonian, ngọn núi cao khoảng 2.400 mét so với mực nước biển và nằm trong khu vực Vườn quốc gia Núi Kanlaon. Núi lửa này hình thành do quá trình hút chìm của lớp vỏ đại dương dọc theo rãnh Negros, nơi mảng kiến tạo chui xuống bên dưới và tạo ra mác-ma nuôi dưỡng núi.

• Vị trí: Đảo Negros, vùng Visayas, Philippines.
• Cấu trúc địa chất: Núi lửa dạng tầng phức hợp. Gần đỉnh có một caldera (hay còn gọi là lòng chảo sụt lở núi lửa) nhỏ tên Lugud, cùng một miệng hố đang hoạt động sâu ở phía trên.
• Cơ quan giám sát: Viện Núi lửa và Địa chấn học Philippines (PHIVOLCS).
• Vùng cấm thường trực: Bán kính 4 km quanh miệng núi lửa, nơi nghiêm cấm người dân tiến vào.

(Xem thêm: Siêu Tân Tinh (Supernova) Là Gì? Kết Thúc Và Khởi Đầu Của Vũ Trụ)

Đặc Điểm Phun Trào Và Mối Đe Dọa Tro Bụi

Kanlaon nổi tiếng với những đợt hoạt động bất ngờ, và chúng thường ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân:

• Phun nổ thủy nhiệt thường xuyên: Phần lớn các đợt hoạt động của Kanlaon là phun nổ thủy nhiệt (Phreatic eruption hay Hydrothermal explosion). Khi nước ngầm gặp nguồn nhiệt từ hệ thống mác-ma bên dưới, nó bốc hơi đột ngột và làm vỡ các lớp đá bịt miệng hố. Kết quả là những cột khói và tro bụi bốc lên mà không nhất thiết có dung nham mới.
• Các đợt nổ mạnh hơn: Ở cường độ cao hơn, núi lửa từng có những đợt nổ vừa phải, ném tro bụi và các mảnh đá nóng lên cao. Một số đợt mang đặc điểm tương tự kiểu phun trào Strombolian, đe dọa trực tiếp khu vực quanh đỉnh núi.

Hoạt động của Kanlaon kéo dài và dày đặc trong những năm gần đây. Các đợt phun trào vào năm 2024 từng buộc nhiều nghìn người sơ tán. Đến đầu năm 2026, PHIVOLCS ghi nhận thêm những đợt nổ vừa phải vào ngày 19/2 và 26/2, kèm theo cột tro bụi cao hàng nghìn mét. Ngọn núi vẫn được giữ ở Mức cảnh báo 2 (mức bất ổn vừa phải), và PHIVOLCS nhiều lần lưu ý rằng mức này có thể được nâng lên nếu xuất hiện dấu hiệu của một đợt phun trào mác-ma sắp xảy ra. Bạn nên kiểm tra thông báo mới nhất của PHIVOLCS để biết mức cảnh báo tại thời điểm đọc bài này.

Núi Lửa Kanlaon Có Nguy Hiểm Không?

Có, Kanlaon được xem là một trong những núi lửa nguy hiểm của Philippines vì nằm gần nhiều khu dân cư đông đúc và vùng đất canh tác. Mối nguy không chỉ đến từ những vụ nổ mà còn từ hậu quả kéo dài sau đó.

• Gián đoạn hàng không và nông nghiệp: Tro bụi từ các đợt phun trào khiến chính quyền phải khuyến cáo máy bay tránh xa đỉnh núi, và nhiều lần phải đóng cửa tạm thời các sân bay lân cận. Tro rơi dày cũng gây thiệt hại nặng cho các đồn điền mía trên đảo Negros, vùng sản xuất đường lớn của Philippines.
• Hiểm họa từ lũ bùn lahar: Philippines thường xuyên hứng chịu bão lớn. Khi mưa dữ dội đổ xuống những sườn núi đang phủ tro núi lửa, nước trộn với tro tạo thành lahar, một dòng bùn đặc mang theo đá tảng và cây gỗ. Lahar có thể chảy rất nhanh theo các lòng sông, phá hủy làng mạc ở vùng hạ lưu chỉ trong thời gian ngắn, ngay cả khi núi lửa đang tạm yên.
• Nguy cơ nổ bất ngờ: Đặc điểm của phun nổ thủy nhiệt là khó dự báo chính xác thời điểm. Vì vậy, vùng cấm 4 km quanh miệng núi được giữ nghiêm ngặt để bảo vệ người dân và những người leo núi.

Kết Luận

Núi lửa Kanlaon nổi bật bởi những đợt phun nổ thủy nhiệt bất ngờ, cùng các mối đe dọa kéo dài từ tro bụi và lũ bùn lahar. Với chúng tôi, điều đáng chú ý nhất là một ngọn núi không cần phun dung nham vẫn có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn người, từ chuyến bay, mùa vụ đến sinh kế. Việc theo dõi sát các thông báo của PHIVOLCS vì thế là điều cần thiết với người dân và du khách ở khu vực này.

Nguồn tham khảo:

Smithsonian Institution, Global Volcanism Program: Kanlaon

Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS): Thông tin và bản tin giám sát núi lửa