Kuchinoerabu-jima Là Núi Lửa Gì? Phức Hợp Dạng Tầng Hoạt Động Dữ Dội Tại Tỉnh Kagoshima, Nhật Bản

Nằm vươn mình nổi bật tại phần phía nam của tỉnh Kagoshima, Nhật Bản, thuộc khu vực Vành đai lửa Thái Bình Dương, núi lửa Kuchinoerabu-jima là một trong những ngọn núi lửa hoạt động mạnh mẽ và phức tạp nhất trong quần đảo Osumi. Qua quá trình phân tích dữ liệu địa chấn tại khu vực Đông Á, chúng tôi nhận thấy với cảnh quan thiên nhiên hoang sơ kết hợp cùng những đợt bùng nổ dữ dội bất ngờ, nơi đây luôn nằm trong diện giám sát đặc biệt nghiêm ngặt của các cơ quan khí tượng Nhật Bản. Bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp cặn kẽ Kuchinoerabu-jima là núi lửa gì, khám phá cấu trúc địa chất và phân tích những rủi ro thiên tai đi kèm.

Kuchinoerabu-jima Là Núi Lửa Gì?

Kuchinoerabu-jima là một phức hợp Núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) gồm nhiều miệng hố sụt lở, bản thân nó tạo nên toàn bộ diện tích của hòn đảo cùng tên nằm ở phía tây nam Kyushu, Nhật Bản. Theo hồ sơ địa chất từ Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithsonian, đỉnh cao nhất của hệ thống này là đỉnh Shindake, đạt độ cao khoảng 649 mét so với mực nước biển.

Xét về bản chất kiến tạo, ngọn núi lửa này được sinh ra từ hoạt động của đới hút chìm mãnh liệt, nơi mảng đại dương Philippine chui sâu xuống bên dưới mảng Á-Âu. Quá trình đùn ép mác-ma kéo dài hàng chục ngàn năm đã kiến tạo nên một cấu trúc phức hợp với nhiều nón núi lửa xếp chồng chéo lên nhau, tạo ra địa hình dốc đứng và gồ ghề đặc trưng cho hòn đảo.

• Vị trí địa lý: Đảo Kuchinoerabu, tỉnh Kagoshima, Nhật Bản (nằm cách di sản thế giới đảo Yakushima khoảng 15 km về phía tây).
• Cấu trúc địa chất: Phức hợp núi lửa dạng tầng (Stratovolcano) với nhiều miệng hố hoạt động dọc theo trục tây bắc - đông nam như Shindake, Furudake và Noikeyama. Trong đó, miệng hố Shindake là lò hơi bộc phát năng lượng chính, ghi nhận hầu hết các đợt phun nổ khốc liệt trong thời kỳ cận đại.
• Cơ quan giám sát: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA).

(Xem thêm: Suwanosejima Là Núi Lửa Gì? Ngọn Núi Dạng Tầng Hoạt Động Bền Bỉ Nhất Quần Đảo Ryukyu, Nhật Bản)

Đặc Điểm Hoạt Động Phun Trào Của Kuchinoerabu-jima

Lịch sử địa chất của Kuchinoerabu-jima ghi nhận ngọn núi này sở hữu chu kỳ bùng nổ cực kỳ bất ngờ với tần suất dày đặc trong các thế kỷ qua:

• Kiểu phun trào Vulcanian và Phreatic chớp nhoáng: Núi lửa thường xuyên trải qua các đợt bùng nổ mang kiểu phun trào Vulcanian và các trận phun trào thủy nhiệt (phreatic eruptions). Việc nước ngầm tiếp xúc với hệ thống mác-ma nóng bỏng tạo ra áp suất khí nén khổng lồ, đẩy các cột tro xám, khí nóng và đá vụn văng lên độ cao hàng ngàn mét mà có rất ít dấu hiệu cảnh báo trước.
• Phát thải khí độc và hơi nước liên tục: Lượng lớn khí sulfur dioxide (SO₂), hydrogen sulfide (H₂S) và hơi nước siêu nhiệt liên tục thoát ra từ các lỗ thông hơi (fumaroles) xung quanh vách miệng hố Shindake. Hoạt động này tạo ra các đám mây khí lưu huỳnh đặc trưng, làm suy giảm thảm thực vật trên các sườn núi đón gió.

Kuchinoerabu-jima Có Nguy Hiểm Không?

Kuchinoerabu-jima được xếp vào nhóm những ngọn núi lửa có độ nguy hiểm cực cao tại Nhật Bản, trực tiếp đe dọa đến sinh mạng của cộng đồng cư dân nhỏ bé sinh sống trên đảo:

• Dòng phún xuất nhiệt (Pyroclastic flow) tàn khốc: Mối đe dọa lớn nhất từ Shindake chính là các dòng phún xuất nhiệt. Trong trận đại phun trào vào tháng 5 năm 2015, một vụ nổ quy mô lớn đã tạo ra dòng chảy bao gồm khí nóng, tro bụi và đá vụn lao sầm sập xuống sườn dốc chạm đến tận bờ biển. Sự kiện này đã buộc chính quyền phải ban bố mức cảnh báo cao nhất (Cấp 5) và tiến hành sơ tán khẩn cấp toàn bộ hơn 130 cư dân trên đảo bằng phà và trực thăng.
• Hiểm họa Lũ bùn lahar: Vùng biển phía nam tỉnh Kagoshima thường xuyên hứng chịu lượng mưa bão rất lớn vào mùa hè và mùa thu. Lượng nước mưa khổng lồ khi hòa trộn cùng lớp tro bụi bở rời tích tụ trên sườn núi sẽ tạo ra các dòng Lũ bùn lahar đặc quánh, có sức tàn phá dữ dội khi cuộn trào xuống các thung lũng ven biển.
• Lệnh sơ tán và Cảnh báo nghiêm ngặt từ JMA: Do bản chất phun nổ bất ngờ, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) duy trì mạng lưới cảm biến địa chấn 24/7 tại đây. JMA thường xuyên điều chỉnh Cấp độ cảnh báo núi lửa, yêu cầu người dân sẵn sàng sơ tán tạm thời bất cứ khi nào hệ thống ghi nhận dấu hiệu phình bề mặt hoặc gia tăng động đất núi lửa nông.

Kết Luận

Núi lửa Kuchinoerabu-jima tại Kagoshima, Nhật Bản là một phức hợp núi lửa dạng tầng hoạt động vô cùng mãnh liệt với các vụ nổ bất ngờ chủ yếu xuất phát từ miệng hố Shindake. Những hiểm họa từ dòng phún xuất nhiệt quét tới tận bờ biển và lũ bùn lahar đòi hỏi sự theo dõi sát sao 24/7 từ JMA, đồng thời thử thách khả năng ứng phó thiên tai kiên cường của người dân trên đảo. Việc tuân thủ tuyệt đối các lệnh cảnh báo là quy tắc sống còn để tồn tại cùng ngọn núi lửa đầy uy lực này.

Nguồn tham khảo:

Chương trình Núi lửa Toàn cầu (Global Volcanism Program), Viện Smithsonian - Hồ sơ dữ liệu núi lửa Kuchinoerabujima

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) - Cổng thông tin cảnh báo và quan trắc núi lửa Nhật Bản