Marapi Là Núi Lửa Gì? Hung Thần Hoạt Động Mạnh Nhất Sumatra

Bài viết phát hành:

Cập nhật lần cuối:

Đứng ở thành phố Bukittinggi vào một buổi sáng quang đãng, bạn sẽ thấy núi lửa Marapi (Gunung Marapi) sừng sững ở phía chân trời, đẹp và yên bình. Cái tên Marapi có nghĩa là Ngọn núi của lửa, và người dân quanh vùng đã sống cạnh ngọn núi ấy qua nhiều thế hệ.

Chúng tôi viết bài này với nhiều trăn trở, bởi Marapi là ví dụ rõ ràng cho việc một ngọn núi hấp dẫn du khách lại có thể trở thành mối nguy bất ngờ. Dưới đây là những gì khoa học và các ghi nhận thực tế cho biết về nó.

Marapi Là Núi Lửa Gì?

Marapi là một núi lửa phức hợp mang đặc điểm của núi lửa dạng tầng (Stratovolcano), nằm ở tỉnh Tây Sumatra, Indonesia. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithonian, đỉnh núi cao khoảng 2.885 mét, còn một số nguồn khác ghi 2.891 mét tùy cách đo. Marapi nhô lên cao khoảng 2.000 mét so với đồng bằng Bukittinggi ở cao nguyên Padang, và thường được mô tả là núi lửa hoạt động mạnh nhất đảo Sumatra. Cần phân biệt Marapi với núi lửa Merapi nổi tiếng ở đảo Java, vì hai ngọn núi này khác nhau hoàn toàn.

Marapi nằm trên cung núi lửa Sunda. Tại đây, mảng Ấn-Úc chìm xuống bên dưới mảng Sunda, và quá trình hút chìm này cung cấp magma cho hệ thống núi lửa.

  • Vị trí: Tỉnh Tây Sumatra, Indonesia, gần các thành phố Bukittinggi và Padang Panjang.
  • Cấu trúc địa chất: Đỉnh núi gồm nhiều miệng hố chồng lấn nhau, nằm trong caldera Bancah rộng khoảng 1,4 km. Các miệng hố sắp xếp theo hướng đông đông bắc đến tây tây nam, và hoạt động núi lửa dịch dần về phía tây. Miệng Verbeek là một trong những miệng hoạt động thường xuyên nhất.
  • Cơ quan giám sát: Trung tâm Núi lửa và Giảm nhẹ Thiên tai Địa chất Indonesia (PVMBG).
Núi lửa Marapi ở Tây Sumatra, Indonesia
Núi lửa Marapi. / Nguồn ảnh: Wikipedia

(Xem thêm: Mayon Là Núi Lửa Gì? Ngọn Núi Nguy Hiểm Hình Nón Hoàn Hảo Nhất)

Đặc Điểm Hoạt Động Phun Trào Của Marapi

Theo GVP, Marapi đã ghi nhận hơn 50 vụ phun trào kể từ cuối thế kỷ 18. Phần lớn là các vụ nổ nhỏ đến vừa, và chưa có dòng dung nham nào chảy ra ngoài các miệng hố trên đỉnh trong thời kỳ lịch sử. Có hai đặc điểm chúng tôi thấy cần nhấn mạnh:

  • Chủ yếu là các vụ nổ tro bụi: Marapi thường tạo ra các vụ nổ ngắn, gần với kiểu phun trào Vulcanian. Khi áp suất khí tích tụ đủ lớn, nó có thể bắn tro, khí và đá ra khỏi miệng hố mà không có dấu hiệu báo trước rõ ràng.
  • Hoạt động kéo dài nhiều năm gần đây: Núi lửa này được ghi nhận hoạt động từ đầu năm 2023, và chuỗi phun trào tiếp tục diễn ra sau thảm kịch tháng 12 năm 2023 với các cột tro cao nửa kilômét trở lên.

Thảm Kịch Phun Trào Ngày 3 Tháng 12 Năm 2023

Ngày 3 tháng 12 năm 2023, Marapi phun trào và bắn tro lên cao khoảng 3 km, đúng lúc khoảng 75 người đang leo núi. Theo Reuters, 23 người leo núi đã thiệt mạng, nhiều người bị bỏng nặng. Đây là vụ phun trào chết người nhất tại Marapi kể từ năm 1979, khi 60 người thiệt mạng.

Sau thảm kịch, chính quyền cấm leo núi và thiết lập vùng cấm bán kính 3 km quanh miệng hố. Câu chuyện ấy cho chúng tôi một bài học khó quên: nơi nào núi lửa còn hoạt động, nơi đó phải được xem là khu vực nguy hiểm dù cảnh quan có đẹp đến đâu.

Marapi Có Nguy Hiểm Không?

Có. Marapi nằm gần các khu đông dân cư, và GVP ghi nhận vùng bán kính 30 km quanh núi có mật độ dân số cao. Các mối nguy chính gồm:

  • Nguy cơ bất ngờ với người leo núi: Vì các vụ nổ có thể xảy ra đột ngột, ai ở gần miệng hố đều có thể gặp nguy hiểm. Thảm kịch năm 2023 là minh chứng rõ nhất.
  • Lũ bùn lahar: Tây Sumatra có mưa nhiệt đới rất lớn. Khi mưa xối xuống sườn núi phủ đầy tro mới phun, nước cuốn theo tro, cát và đá tạo thành lũ bùn lahar, người dân Indonesia gọi là dòng dung nham lạnh. Đêm 11 tháng 5 năm 2024, lũ quét kèm lahar từ Marapi đổ xuống các huyện Agam và Tanah Datar, khiến ít nhất 37 người chết theo Reuters.
  • Tro bụi lan rộng: Trong đợt phun trào tháng 12 năm 2023, tro rơi tới tận thành phố Bukittinggi, ảnh hưởng đến sinh hoạt, tầm nhìn và đất nông nghiệp ở các vùng quanh chân núi.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Núi Lửa Marapi

Marapi Ở Đâu?

Marapi nằm ở tỉnh Tây Sumatra, Indonesia, gần thành phố Bukittinggi và Padang Panjang.

Marapi Có Đang Hoạt Động Không?

Có. GVP ghi nhận hoạt động phun trào của Marapi vẫn tiếp tục trong những năm gần đây. Bạn nên theo dõi thông báo mới nhất từ PVMBG.

Có Thể Leo Marapi Không?

Sau thảm kịch tháng 12 năm 2023, chính quyền đã cấm leo núi và lập vùng cấm bán kính 3 km quanh miệng hố. Bất kỳ ai dự định đến khu vực này cần kiểm tra quy định mới nhất trước khi đi.

Kết Luận

Marapi là ngọn núi lửa nổi bật bởi các vụ nổ bất ngờ và những hiểm họa đi kèm như tro bụi và lũ bùn lahar. Vẻ đẹp của nó thu hút du khách, nhưng chúng tôi cho rằng tôn trọng vùng cấm và các thông báo của PVMBG là điều bắt buộc, vì cái giá của sự chủ quan từng rất đắt. Sống cạnh núi lửa không có nghĩa là phải sợ hãi, mà là phải hiểu ngọn núi và tuân thủ quy định an toàn.

Nguồn tham khảo:

(Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo)

Bài liên quan