Michael Là Núi Lửa Gì? Hồ Dung Nham Bí Ẩn Ở Rìa Nam Cực Và Hoạt Động Mới Nhất Năm 2026

Giữa Nam Đại Tây Dương lạnh giá, cách mũi cực nam châu Mỹ hàng nghìn cây số, có một hòn đảo phủ đầy băng, nơi số lần chim cánh cụt ghé qua có lẽ nhiều hơn con người. Thế nhưng trên đỉnh đảo ấy lại ẩn giấu một thứ hiếm có: một hồ dung nham đang cháy âm ỉ. Đó là núi lửa Michael, ngọn núi lửa được giới khoa học mệnh danh là một trong những nơi hẻo lánh nhất hành tinh. Cùng tìm hiểu về nó qua dữ liệu của Smithsonian, USGS và NASA.

Michael Là Núi Lửa Gì?

Michael (Mount Michael) là một núi lửa dạng tầng (stratovolcano) đang hoạt động trên đảo Saunders, nằm ở trung tâm quần đảo Nam Sandwich thuộc Nam Đại Tây Dương. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu (GVP) của Viện Smithonian, đây là một ngọn núi lửa trẻ, có hình dáng đối xứng, hoạt động thường xuyên và bị băng bao phủ. Điều khiến Michael nổi tiếng là trên đỉnh có miệng núi lửa rộng khoảng 700 m, nơi các nhà khoa học tin rằng có một hồ dung nham tồn tại bền bỉ.

• Vị trí: Đảo Saunders, quần đảo Nam Sandwich, thuộc vùng lãnh thổ hải ngoại Nam Georgia và Nam Sandwich của Anh. USGS cho biết nơi này cách thành phố Ushuaia (Argentina) khoảng 2.550 km về phía đông.
• Tọa độ: Khoảng 57,78° vĩ độ nam, 26,45° kinh độ tây.
• Độ cao: Khoảng 990 m theo GVP. Một số nguồn khác ghi con số thấp hơn, nên bạn có thể ghi "gần 1.000 m" cho an toàn.
• Miệng núi lửa: Rộng khoảng 700 m, kèm phần còn lại của vành miệng cũ ở phía đông nam.
• Đặc điểm nổi bật: Hồ dung nham trên đỉnh, rộng khoảng 110 m.

(Xem thêm: Puyehue-Cordón Caulle Là Núi Lửa Gì? Hồ Sơ Địa Chất Và Phun Trào 2011)

Vì Sao Núi Lửa Michael Được Gọi Là "Hẻo Lánh" Nhất?

Câu trả lời nằm ở địa lý. Quần đảo Nam Sandwich nằm quá xa mọi tuyến đường thông thường, nên rất ít tàu thuyền hay máy bay đi ngang qua. Các nhà khoa học cho biết việc đến đảo Saunders rất khó khăn, còn leo lên tận đỉnh gần như chỉ dành cho những nhà leo núi thật sự giỏi. Thêm vào đó, vùng này luôn bị mây dày che phủ nên ngay cả vệ tinh cũng khó "nhìn" thấy núi lửa.

Vì vậy, trước thời đại vệ tinh, hồ sơ về hoạt động của Michael gần như trống rỗng. Phần lớn những gì chúng ta biết ngày nay đều đến từ ảnh chụp và dữ liệu nhiệt của vệ tinh.

Hồ Dung Nham Trên Đỉnh Núi Michael

Hồ dung nham là một khối đá nóng chảy nằm lộ thiên trong miệng núi lửa, không chảy đi mất cũng không đông cứng hoàn toàn. Loại hồ này cực kỳ hiếm: theo bài viết của Tạp chí Smithsonian, trong số khoảng 1.500 núi lửa trên Trái Đất, chỉ có vài ngọn được biết là sở hữu hồ dung nham bền vững, như Nyiragongo (Congo), Erta Ale (Ethiopia), Erebus (Nam Cực), Kilauea (Hawaii) hay Yasur (Vanuatu).

• Dấu hiệu ban đầu: Từ năm 2001, vệ tinh độ phân giải thấp đã ghi nhận một điểm nóng ở đỉnh núi.
• Xác nhận bằng dữ liệu vệ tinh: Một nghiên cứu phân tích khoảng 30 năm dữ liệu nhiệt từ Landsat, Sentinel và ASTER đã kết luận rằng Michael có hồ dung nham tồn tại lâu dài.
• Kích thước hồ: USGS ước tính hồ rộng khoảng 110 m, diện tích khoảng 10.000 m². So với các hồ ở Hawaii, đây chỉ là "người anh em nhỏ".
• Thám hiểm thực địa: Năm 2023, một đoàn thám hiểm của National Geographic đã lên đường đến đảo Saunders để tìm bằng chứng trực tiếp, bởi như một nhà núi lửa học chia sẻ, vùng này "hầu như chỉ được theo dõi bằng vệ tinh" và còn thiếu dữ liệu đo thực địa.

Lịch Sử Hoạt Động Của Núi Lửa Michael

Nhờ lớp băng bao quanh đảo, các nhà khoa học còn tìm thấy những lớp tro núi lửa xen giữa các vách băng, bằng chứng cho thấy Michael đã phun trào nhiều lần trong quá khứ gần đây. Các mốc đáng chú ý:

• Năm 1819: Đây là lần đầu tiên núi lửa được ghi nhận, khi đoàn thám hiểm của nhà hàng hải Nga Bellingshausen báo cáo thấy một đám mây tro. Theo VolcanoDiscovery, đây cũng là đợt phun trào lớn nhất trong lịch sử.
• Năm 1823: Có một ghi chép nhưng chưa chắc chắn.
• 1995-1998: Giai đoạn hoạt động mà vệ tinh ghi nhận đến 14 cột khói trong năm 1997.
• 2001-2003 và 2006: Các đợt hoạt động tiếp theo được xác nhận.
• 2008, 2015, 2016: Những lần hoạt động được ghi nhận, trong đó một số mốc vẫn còn dấu hỏi về độ chắc chắn.

Một điểm đặc biệt là phun trào bùng nổ ở Michael khá hiếm, còn phần lớn thời gian núi lửa chỉ thải hơi nước và khí một cách đều đặn. Dữ liệu từ vệ tinh Aura của NASA cũng cho thấy khí lưu huỳnh đioxit và các khí khác thường xuyên thoát ra từ núi.

Những Bức Ảnh Vệ Tinh Đẹp Như Tranh Của Michael

Dù khó quan sát, Michael lại là "ngôi sao" trong kho ảnh của NASA. Năm 2013, vệ tinh Aqua chụp được dải khói của núi lửa bị gió thổi thành những vòng xoáy đẹp mắt, gọi là xoáy Von Kármán. Năm 2021, NASA lại đăng một bức ảnh về hiện tượng khiến giới khoa học tranh luận: đó là cột khói thực sự hay chỉ là "vệt núi lửa" hình thành khi mây đi ngang qua và bị khí, hạt bụi từ núi làm thay đổi cấu trúc giọt nước.

Gần đây nhất, NASA công bố một hình ảnh do vệ tinh Landsat 8 chụp ngày 24/8/2026, trong một khoảng trời hiếm hoi quang mây. Ảnh có phủ lớp tín hiệu hồng ngoại màu đỏ, cho thấy nhiệt từ hồ dung nham ở miệng núi lửa. Nhờ bức ảnh này, giới khoa học có thêm bằng chứng cho thấy núi lửa vẫn đang hoạt động trong năm 2026.

Núi Lửa Michael Có Nguy Hiểm Không?

Do đảo không có dân cư định cư và nằm quá xa các khu vực đông người, nguy cơ trực tiếp đối với con người là rất thấp. Tuy vậy, nhiệt từ núi lửa có thể làm các sông băng trên đảo trở nên kém ổn định. Với giới khoa học, Michael còn có giá trị lớn: nghiên cứu hồ dung nham này giúp họ hiểu rõ hơn cách theo dõi núi lửa từ không gian, một kỹ năng ngày càng quan trọng với những ngọn núi ở nơi hẻo lánh.

Kết Luận

Núi lửa Michael là minh chứng rằng ngay cả nơi lạnh giá và xa xôi nhất cũng có thể ẩn chứa những "hồ lửa" cháy mãi. Từ lần đầu được ghi nhận năm 1819, qua những cột mốc như hồ dung nham được xác nhận bằng dữ liệu vệ tinh, đến bức ảnh nhiệt tháng 8/2026, ngọn núi này vẫn tiếp tục kể câu chuyện về sự sống động của Trái Đất ở tận cùng thế giới. Nếu quan tâm, bạn có thể theo dõi thêm dữ liệu từ Chương trình Núi lửa Toàn cầu và NASA Earth Observatory.

Nguồn tham khảo:

Smithsonian Institution. Global Volcanism Program - Saunders (Mount Michael).