Nevados de Chillán Là Núi Lửa Gì? Diễn Biến Mới Nhất Năm 2026

Năm 2018, hàng nghìn trận động đất và một cột khói trắng dày bốc lên từ dãy Andes khiến cả miền nam Chile phải dõi theo. Nguồn cơn là một khối dung nham dạng vòm đang phình lên trong lòng một miệng núi lửa mới của Nevados de Chillán. Tám năm sau, ngọn núi này lại khiến chúng tôi phải dõi theo từng bản tin. Ngày 15/6/2026, Sernageomin nâng cảnh báo từ xanh lá lên vàng, và đến ngày 25/10/2026 cơ quan này ghi nhận ít nhất bảy đợt phun chỉ trong một ngày.

Nevados De Chillán Là Núi Lửa Gì?

Nevados de Chillán là một núi lửa phức hợp dạng tầng (stratovolcano) đang hoạt động, nằm trên dãy Andes thuộc vùng Ñuble, miền trung nam Chile, trong đới núi lửa phía nam. Chương trình Núi lửa Toàn cầu của Viện Smithsonian xếp nó vào nhóm núi lửa hoạt động mạnh nhất vùng trung Andes. Cái tên Nevados nghĩa là những đỉnh núi phủ tuyết, và chỉ cần nhìn ảnh vệ tinh là hiểu vì sao: cả khối núi nằm giữa vùng địa hình băng hà, đỉnh trắng xóa quanh năm.

Vậy lửa từ đâu mà có? Hãy hình dung thế này! Có hai tấm thảm đặt chồng lên nhau, tấm nặng hơn từ từ chui xuống dưới tấm nhẹ. Ngoài đời thật, tấm nặng là lớp vỏ đại dương Thái Bình Dương, tấm nhẹ là lớp vỏ lục địa Nam Mỹ. Khi chui sâu xuống, đá bị nung nóng và nóng chảy, rồi mạch dung nham tìm đường trồi lên mặt đất và dựng thành những ngọn núi như Nevados de Chillán.

• Vị trí: Vùng Ñuble, dãy Andes, Chile, thuộc đới núi lửa phía nam.
• Độ cao: Điểm cao nhất là Cerro Blanco, khoảng 3.212 m. Smithsonian ghi độ cao tổng thể khoảng 3.180 m.
• Loại núi lửa: Phức hợp núi lửa dạng tầng, gồm nhiều đỉnh và nhiều vòm dung nham.
• Cảnh báo hiện tại: Mức vàng, do Sernageomin duy trì từ ngày 15/6/2026.

(Xem thêm: Planchón-Peteroa Là Núi Lửa Gì? Diễn Biến Cảnh Báo Mới Nhất)

Vì Sao Gọi Là Gia Đình Núi Lửa? Ba Cấu Trúc Trong Ba Miệng Núi Lửa Chồng Lên Nhau

Nevados de Chillán giống một gia đình núi lửa hơn là một ngọn núi đơn lẻ. Theo ảnh chụp từ Trạm Vũ trụ Quốc tế do NASA công bố, phức hợp gồm ba cấu trúc núi lửa riêng biệt, được xây trong ba miệng núi lửa lớn (caldera) chồng lên nhau, xếp dọc theo một trục nam đông nam đến bắc tây bắc.

Ở đầu tây bắc là Cerro Blanco, tên gọi khác là Volcán Nevado, đỉnh cao nhất của cả chuỗi. Ở đầu đông nam là Volcán Viejo, hay Volcán Chillán, cửa phun chính của núi lửa trong các thế kỷ 17 đến 19. Nằm giữa là Volcán Nuevo, một cụm vòm dung nham hình thành trong khoảng 1906 đến 1945 và về sau cao vượt cả Viejo vào giữa thập niên 1980. Sát bên là cụm vòm Arrau, trồi lên từ năm 1973 đến 1986.

Về mặt địa chất, phức hợp được chia thành hai tiểu phức hợp là Cerro Blanco và Las Termas. Las Termas là nơi tập trung hầu hết các hoạt động gần đây, kể cả miệng núi lửa Nicanor, nhân vật chính của câu chuyện năm 2016 đến nay.

Ngọn Núi Này Từng Làm Gì Trước Năm 2015? Những Lần Thức Giấc Âm Ỉ

Nevados de Chillán không phải kẻ mới nhập cuộc. Đợt phun bắt đầu từ tháng 7/1973 kéo dài gần như suốt thập niên, và đến khoảng năm 1983 các vụ nổ phun trào hơi nước và magma gần như dừng hẳn, chỉ còn lẻ tẻ vài vụ nổ. Sau đó là một quãng im lặng dài.

Tháng 8 và 9/2003, những người dân địa phương và du khách bất ngờ thấy các cột khói xám nâu và trắng cao tới 500 m. Lớp tro mỏng phủ thành một dải rộng khoảng 2,2 km về phía nam đông nam. Đợt phun nhỏ này để lại một miệng núi lửa đôi nằm giữa cụm Nuevo và Arrau. Đến tháng 1/2009, cơ quan giám sát tro bụi núi lửa ở Buenos Aires còn ghi nhận vài cột tro bay xa theo hướng đông nam. Rồi núi lại im lặng, cho đến cuối năm 2015.

Chu Kỳ 2016 Đến 2022 Diễn Ra Thế Nào? Gần Bảy Năm Vòm Dung Nham Mọc Lên Rồi Sụp Xuống

Cuối năm 2015, số trận động đất tăng lên rõ rệt, và ngày 31/12/2015 Sernageomin nâng cảnh báo lên mức vàng. Ngày 8/1/2016, một vụ nổ hơi nước kèm tro bụi phá ra miệng núi lửa mới ở sườn đông của cụm Nuevo. Đó là miệng Nicanor, nơi sau này diễn ra gần như toàn bộ câu chuyện. Suốt năm 2016 và 2017, hàng trăm vụ nổ nhỏ nối nhau xảy ra. Đầu tháng 12/2017, riêng hai tuần đầu đã có hơn 200 vụ nổ kèm tro, có cột cao tới khoảng 3 km. Sang tháng 1/2018, các nhà khoa học xác nhận một vòm dung nham mới đang lớn dần dưới đáy miệng núi, được đặt tên Gil-Cruz.

Hãy hình dung thế này! Một nồi cháo đặc đang sôi trên bếp, lớp váng trên mặt dày dần lên, còn hơi nóng bên dưới cứ đẩy lên từng đợt. Đến một lúc nào đó, lớp váng bục ra. Vòm dung nham trong miệng Nicanor cũng vậy: nó phình lên, bị các vụ nổ phá một phần, rồi lại mọc lên lần nữa. Ngày 5/4/2018, sau khi vòm cao vượt miệng núi và hai vụ nổ lớn vào ngày 30 và 31/3, Sernageomin nâng cảnh báo lên mức cam.

Đỉnh điểm kế tiếp đến vào tháng 8/2019, khi có 129 vụ nổ chỉ tính từ ngày 3/8. Cột khói và tro cao tới 1,6 km, một dòng lũ bùn đá (lahar) chảy xa khoảng 1,5 km về phía bắc đông bắc, và người dân được nhắc không đến gần miệng núi trong bán kính 3 km. Từ giữa năm 2020, dung nham bắt đầu tràn ra khỏi miệng núi thành những dòng chảy chậm trên sườn. Có dòng dài hơn 1 km. Tháng 3/2022, một vòm mới xuất hiện trong miệng Nicanor.

Tháng 10/2022 là hồi cuối đầy kịch tính. Các vụ nổ dày lên, ngày 17/10 có cột phun cao tới 2,7 km, kèm dòng vật liệu nóng chảy xuống nhiều sườn núi. Rồi đột ngột, mọi thứ lặng đi. Từ giữa tháng 10/2022, núi lửa không còn hoạt động bề mặt, và ngày 10/1/2023 Sernageomin hạ cảnh báo xuống mức xanh lá. Một chu kỳ gần bảy năm khép lại, và chúng tôi tưởng rằng đây là dấu chấm hết.

Năm 2026 Có Gì Mới? Ngọn Núi Thức Giấc Sau Hơn Ba Năm Yên Lặng

Nhưng chưa dừng lại. Ngày 15/6/2026, Sernageomin nâng cảnh báo kỹ thuật từ xanh lá lên vàng, sau một đợt tăng đều của các trận động đất và việc ghi nhận hoạt động trên bề mặt. Báo cáo đặc biệt ban đầu ghi nhận ít nhất năm đợt phun vật liệu núi lửa với cột cao khoảng 160 m so với miệng núi, một số bản tin ghi đến 200 m. Vành đai an toàn 1 km quanh miệng núi lửa được thiết lập, còn các xã Pinto và Coihueco duy trì biện pháp phòng ngừa.

Ngày 26/6, núi lửa phun thêm một đợt nhỏ với cột tro cao khoảng 240 m. Ngay sau đó, người đứng đầu đơn vị ứng phó khẩn cấp của Sernageomin cho biết chưa có dấu hiệu nào cho thấy một sự kiện lớn hơn. Ngày 18/9, lúc 14 giờ 10, một đợt phun mới tạo ra cột giàu mảnh vụn núi lửa cao khoảng 380 m so với miệng Nicanor, bay về phía nam. Sernageomin nhắc rằng với mức cảnh báo vàng, những đợt phun như vậy là điều có thể dự đoán. Đến cuối tháng 9, cơ quan này mở rộng vùng có thể bị ảnh hưởng quanh miệng núi từ 1 lên 2 km sau một đợt phun mới.

Rồi đến ngày 25/10/2026. Sernageomin ghi nhận ít nhất bảy đợt phun gồm khí và vật liệu núi lửa, nhiều đợt có cột vượt 800 m và cột cao nhất đạt 1.740 m, tro bay về phía đông nam. Một số cơ quan báo chí đưa con số cao hơn, nhưng chúng tôi dùng số liệu theo báo cáo của Sernageomin. Lúc đầu cột khói có màu xám, sau chuyển dần sang trắng khi thành phần khí chiếm ưu thế. Cảnh báo vàng vẫn được giữ nguyên, nhưng Sernageomin nói rõ không loại trừ các đợt phun tương tự hoặc mạnh hơn. Tính đến bản tin mới nhất chúng tôi tìm được, tức ngày 25/10/2026, mức cảnh báo vẫn là vàng.

Một đợt phun ngắn kiểu này giống như một nồi áp suất xả hơi từng nhịp thay vì nổ một lần. Điều đó nghe có vẻ yên tâm, nhưng nhịp xả đang dày lên và cao dần, nên các chuyên gia vẫn theo dõi sát sao.

Núi Lửa Này Có Nguy Hiểm Không? Những Điều Cần Biết Trước Khi Đến Gần

Ở mức hoạt động hiện tại, nguy cơ tập trung chủ yếu ở khu vực sát miệng núi lửa. Đá núi lửa có thể bị bắn ra theo quỹ đạo đạn đạo, tro bụi và khí độc có thể phát tán, và tro có thể bay xa hơn nếu hoạt động mạnh lên. Núi lại phủ tuyết quanh năm, nên vật liệu nóng khi chạm tuyết có thể tạo ra các dòng lũ bùn đá và dòng chảy kiểu tuyết lở. Điều này đã xảy ra vào năm 2019 và 2022.

Vì vậy, vành đai an toàn quanh miệng núi lửa cần được tôn trọng tuyệt đối. Với du khách và người leo núi, việc quan trọng nhất là kiểm tra mức cảnh báo hiện hành của Sernageomin và Senapred trước khi đến vùng này, vì tình hình có thể thay đổi trong vài giờ.

Câu Hỏi Thường Gặp

Cảnh Báo Vàng Của Sernageomin Nghĩa Là Gì?

Sernageomin dùng thang bốn màu. Mức vàng là mức thứ hai từ thấp lên, nghĩa là núi lửa có biến động đáng chú ý nhưng chưa phải đợt phun trào lớn.

Núi Lửa Nevados De Chillán Cao Bao Nhiêu?

Điểm cao nhất là Cerro Blanco, khoảng 3.212 m. Smithsonian ghi độ cao tổng thể của phức hợp khoảng 3.180 m.

Núi Lửa Có Đang Phun Trào Lớn Không?

Tính đến bản tin ngày 25/10/2026, núi lửa phun theo từng đợt ngắn và Sernageomin giữ mức cảnh báo vàng. Cơ quan này không loại trừ các đợt phun tương tự hoặc mạnh hơn.

Kết Luận

Nevados de Chillán là một phức hợp núi lửa gồm nhiều ngọn núi, nhiều vòm dung nham và nhiều thế hệ hoạt động nối tiếp nhau. Từ những vòm dung nham thế kỷ 20, chu kỳ phun trào gần bảy năm từ 2016 đến 2022, đến các đợt phun năm 2026, ngọn núi này luôn nhắc rằng yên ắng không có nghĩa là đã tắt. Rồi thời gian cũng sẽ cho chúng ta biết bước tiếp theo của nó. Để cập nhật tình hình, bạn hãy theo dõi bản tin của Sernageomin và Chương trình Núi lửa Toàn cầu của Smithsonian.

Nguồn tham khảo:

• Smithsonian Global Volcanism Program: Nevados de Chillán
• 24horas: Sernageomin báo cáo bảy đợt phun tại Nevados de Chillán ngày 25/10/2026