Ruang Là Núi Lửa Gì? Thảm Họa Tsunami Địa Chất Tại Indonesia
Bài viết phát hành:
Cập nhật lần cuối:
Giữa biển Sulawesi có một hòn đảo nhỏ mà gần như toàn bộ diện tích chỉ là một ngọn núi lửa. Đó là núi lửa Ruang, nằm trong quần đảo Sangihe, tỉnh Bắc Sulawesi, Indonesia, thuộc khu vực Vành đai lửa Thái Bình Dương. Chúng tôi viết bài này để trả lời những câu hỏi mà nhiều bạn đọc thắc mắc: Ruang là núi lửa gì, nằm ở đâu, núi lửa Ruang có nguy hiểm không và điều gì đã xảy ra trong đợt phun trào tháng 4 năm 2024.
Núi Lửa Ruang Là Gì?
Ruang là một núi lửa dạng tầng (stratovolcano) nằm trên hòn đảo cùng tên, ở cực nam của cung đảo lửa Sangihe, phía bắc đảo Sulawesi. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu của Viện Smithsonian, hòn đảo có kích thước khoảng 4 km x 5 km và nằm cách đảo Tagulandang lớn hơn một eo biển hẹp về phía tây nam. Đỉnh núi cao khoảng 703 mét so với mực nước biển, một số nguồn tin khác ghi khoảng 725 mét.
Cần lưu ý rằng Ruang không phải là Raung, ngọn núi lửa nổi tiếng hơn ở đảo Java. Hai cái tên rất dễ gây nhầm lẫn, nên chúng tôi nhắc ngay từ đầu để bạn đọc không tìm sai thông tin.
(Xem thêm: Lokon-Empung Là Núi Lửa Gì? Lịch Sử Phun Trào Bùng Nổ Dữ Dội Và Chu Kỳ Thức Giấc)
Vị Trí Và Cấu Trúc Địa Chất Của Ruang
Ruang chiếm gần trọn một hòn đảo nhỏ giữa biển. Điều đó có nghĩa là mỗi lần núi thức giấc, cả hòn đảo cùng người dân sống trên đó đều nằm trong tầm ảnh hưởng trực tiếp.
- Vị trí: Đảo Ruang, quần đảo Sangihe, huyện Sitaro, tỉnh Bắc Sulawesi, Indonesia. Núi cách thành phố Manado khoảng 100 km.
- Bối cảnh kiến tạo: Ruang nằm trên đới hút chìm, nơi vỏ đại dương bị đẩy xuống dưới cung đảo Sangihe. Đá chủ yếu là andesit và andesit bazan.
- Vòm dung nham: Các vụ nổ ở đây thường đi kèm sự hình thành vòm dung nham (lava dome) và dòng chảy pyroclastic, từng gây thiệt hại cho khu dân cư.
- Dân cư xung quanh: Dữ liệu của Smithsonian ghi nhận khoảng 878 người sống trong bán kính 5 km và khoảng 2.766 người trong bán kính 30 km.
- Cơ quan giám sát: Trung tâm Núi lửa học và Giảm thiểu Thảm họa Địa chất Indonesia (PVMBG).
Lịch Sử Hoạt Động Của Núi Lửa Ruang
Ruang không phải ngọn núi chỉ mới thức giấc gần đây. Hồ sơ của Smithsonian ghi nhận 13 giai đoạn phun trào được xác nhận từ năm 1808 đến năm 2024, và những vụ nổ có sức tàn phá lớn xuất hiện nhiều lần trong khoảng thời gian đó.
- Từ năm 1808: Các vụ nổ được ghi nhận thường kéo theo vòm dung nham và dòng chảy pyroclastic ảnh hưởng đến khu vực có người sinh sống.
- Năm 1871: Đợt phun trào này gắn với một trận sóng thần gây thiệt hại trên đảo Tagulandang, minh chứng cho việc núi lửa trên đảo nhỏ có thể đe dọa cả những vùng đất lân cận.
- Năm 2002: Đây là lần phun trào lớn trước đợt năm 2024, và người dân cũng phải sơ tán.
- Năm 2024: Núi thức giấc dữ dội vào tháng 4 và tiếp tục phun trào vào cuối tháng, buộc hàng nghìn người rời nhà.
Đợt Phun Trào Tháng 4 Năm 2024
Núi lửa Ruang bắt đầu phun trào từ ngày 16 tháng 4 năm 2024, và đến ngày 17 tháng 4 xảy ra vụ nổ lớn, kéo theo nhiều đợt phun liên tiếp trong cùng ngày. Cơ quan chức năng Indonesia nâng cảnh báo lên mức cao nhất. Toàn bộ cư dân trên đảo Ruang được đưa đi sơ tán, trong khi đá nhỏ và tro rơi xuống đảo Tagulandang ngay phía đối diện. Sân bay quốc tế Sam Ratulangi ở Manado, cách núi hơn 100 km, cũng phải đóng cửa tạm thời.
Ngày 30 tháng 4, núi phun thêm ba lần. Cột tro bụi vươn cao hơn 5 km và theo gió trôi về phía tây đến tận đảo Borneo. Bảy sân bay ở Indonesia buộc phải đóng cửa tạm thời vì nguy cơ tro bụi. Theo các báo cáo, hơn 12.000 người từ đảo Ruang và Tagulandang đã được sơ tán trong đợt này. Chúng tôi đọc lại lời kể của người dân và vẫn nhớ tiếng một đứa trẻ trên đảo Tagulandang hô lên với mẹ rằng phải chạy ngay. Những chi tiết nhỏ như vậy cho thấy phía sau các con số là những gia đình phải rời nhà trong đêm.
Các Bước Ứng Phó Khi Ruang Thức Giấc
Dựa trên diễn biến thực tế của đợt phun trào năm 2024, quy trình ứng phó của chính quyền Indonesia có thể tóm tắt như sau:
- PVMBG theo dõi địa chấn và hoạt động của núi, rồi nâng mức cảnh báo lên cao nhất khi các vụ nổ xuất hiện liên tiếp.
- Cơ quan chức năng thiết lập vùng cấm bán kính 7 km quanh miệng núi, bao gồm một phần đảo Tagulandang.
- Lực lượng cứu hộ dùng phà và tàu thuyền đưa cư dân từ Tagulandang sang đảo Siau, hành trình khoảng một giờ, hoặc về Manado.
- Các sân bay bị ảnh hưởng đóng cửa tạm thời để bảo đảm an toàn bay trước tro bụi.
- Chính phủ gia hạn thời gian ứng phó khẩn cấp và bắt đầu tính đến phương án tái định cư cho các làng trên đảo Ruang.
Núi Lửa Ruang Có Nguy Hiểm Không?
Có. Ruang là ngọn núi lửa có lịch sử nổ mạnh và từng gây thiệt hại thực tế cho người dân. Mức độ nguy hiểm đến từ chính vị trí của nó giữa biển, nơi mọi sự cố đều khó tránh và khó thoát.
- Dòng chảy pyroclastic và vòm dung nham: Khi vòm dung nham sụp đổ hoặc núi phun nổ, hỗn hợp khí nóng và vật liệu núi lửa có thể lao xuống sườn núi, gây hại cho khu dân cư ven đảo.
- Nguy cơ sóng thần: Vụ phun trào năm 1871 từng gắn với sóng thần trên đảo Tagulandang. Vì vậy mỗi lần Ruang hoạt động mạnh, giới chức đều đặt vấn đề sóng thần vào kịch bản cảnh báo.
- Tro bụi và giao thông hàng không: Đợt phun ngày 30 tháng 4 năm 2024 khiến bảy sân bay phải tạm đóng cửa, cho thấy ảnh hưởng của núi vượt xa phạm vi hòn đảo.
- Khó sơ tán trên đảo nhỏ: Người dân chỉ có thể rời đi bằng đường biển. Trong đợt 2024, nhiều cư dân Tagulandang phải chờ tàu ở cảng, và một số người sau khi trở về đảo lại phải sơ tán lần nữa.
Câu Hỏi Thường Gặp
- Ruang là núi lửa gì? Ruang là núi lửa dạng tầng nằm trên đảo Ruang, ở cực nam của cung đảo Sangihe, tỉnh Bắc Sulawesi, Indonesia.
- Ruang và Raung có phải một không? Không. Ruang nằm ở phía bắc đảo Sulawesi, còn Raung là ngọn núi lửa khác trên đảo Java.
- Núi lửa Ruang cao bao nhiêu? Smithsonian ghi khoảng 703 mét so với mực nước biển. Một số nguồn tin ghi khoảng 725 mét.
- Lần phun trào gần nhất của Ruang là khi nào? Theo dữ liệu của Smithsonian, lần phun trào gần nhất được ghi nhận là năm 2024, với các vụ nổ vào tháng 4.
- Ruang có gây sóng thần không? Núi từng gắn với một trận sóng thần gây hại trên đảo Tagulandang vào năm 1871. Vì vậy nguy cơ này luôn được giới chức lưu ý khi núi hoạt động mạnh.
- Bao nhiêu người phải sơ tán trong năm 2024? Theo các báo cáo, hơn 12.000 người từ đảo Ruang và Tagulandang đã được sơ tán trong đợt phun trào cuối tháng 4.
Kết Luận
Núi lửa Ruang là một ngọn núi nhỏ về kích thước nhưng có lịch sử phun nổ đáng lo ngại, từ trận sóng thần năm 1871 đến đợt sơ tán hàng nghìn người năm 2024. Điều khiến chúng tôi trăn trở nhất là những cư dân sống ngay dưới chân núi, nơi mỗi lần thức giấc đều buộc họ rời bỏ mái nhà. Việc giám sát liên tục từ PVMBG và các kế hoạch tái định cư sẽ quyết định mức độ an toàn của họ trong những năm tới.
Nguồn tham khảo:
